భారత హరిత విప్లవం అంటే ఏమిటి? MS Swaminathan పాత్ర ఏమిటి?
హరిత విప్లవం (Green Revolution): 1960-70లలో HYV (High Yielding Variety) విత్తనాల వినియోగం, నీటిపారుదల, రసాయన ఎరువుల ద్వారా గోధుమ, వరి ఉత్పత్తి భారీగా పెరగడం. M.S. Swaminathan: పితామహుడు. HYV విత్తనాల ప్రవేశపెట్టడంలో కీలక పాత్ర. ICAR, FAO, PPL పదవులు నిర్వహించారు. Swaminathan Commission (2004–06): National Commission on Farmers — రైతుల ఆత్మహత్యలు నిరోధించడానికి సిఫారసులు. హరిత విప్లవం లోపాలు: Punjab, Haryana మాత్రమే లాభపడ్డాయి; Monoculture; soil degradation; భూగర్భ జలాల క్షీణత.
Goldman Environmental Prize గురించి వివరించండి. ప్రపంచంలో పర్యావరణ రంగంలో ముఖ్య అవార్డులు ఏవి?
Goldman Environmental Prize: 1989, Richard & Rhoda Goldman Foundation, 6 ప్రాంతాల విజేతలు – ‘పర్యావరణ నోబెల్’. Earth Day: ఏప్రిల్ 22 (1970 నుండి). UN Environment Programme (UNEP): HQ: Nairobi, Kenya. Champions of the Earth: UNEP అత్యున్నత పర్యావరణ అవార్డు. Blue Planet Prize: Asahi Glass Foundation, Japan. Tyler Prize: Environment రంగ Nobel అని పిలుస్తారు. Paris Agreement (2015): Global warming 1.5°C తక్కువగా ఉంచడం లక్ష్యం. COP30 2025 – Belém, Brazil.
IIT వ్యవస్థ గురించి వివరించండి. NIRF Ranking లో ముందున్నవి ఏవి?
IIT లు: Parliament Act ద్వారా స్థాపించిన ‘Institutes of National Importance’. మొత్తం 23 IIT లు. మొదటి IIT: Kharagpur (1951). NIRF 2024 Engineering Top 5: IIT Madras (#1), IIT Delhi (#2), IIT Bombay (#3), IIT Kanpur (#4), IIT Roorkee (#5). IIT Madras: 1959, German collaboration; Research Park ప్రసిద్ధి. IIT Kharagpur: 1951, Kolkata నికటం; AI, Mining, Law School కూడా ఉంది. HEFA: Higher Education Funding Agency – IIT infrastructure పెంపొందించడానికి.
RRB (Regional Rural Banks) గురించి వివరించండి. NABARD పాత్ర ఏమిటి?
RRB: 1975లో Narsinham Working Group సిఫారసుపై ప్రారంభం. మొదటి RRB: Prathama Bank (Moradabad, UP, October 2, 1975). Shareholding: Central Govt 50%, State Govt 15%, Sponsor Bank 35%. లక్ష్యం: గ్రామీణ రుణ సౌకర్యం, Small/Marginal farmers, Artisans. NABARD: National Bank for Agriculture and Rural Development. 1982 స్థాపన (B. Sivaraman Committee సిఫారసు). HQ: Mumbai. Chairman: Shaji K.V. RRB, Cooperative Banks పర్యవేక్షణ. TGB: Telangana Grameena Bank – SBI Sponsor. FY26 Net Profit: ₹1,283 కోట్లు (90% వృద్ధి).
Japan రక్షణ విధానం గురించి వివరించండి. QUAD మరియు AUKUS అంటే ఏమిటి?
Japan Article 9: యుద్ధ నిరాకరణ – విదేశాలపై దండయాత్ర నిషేధం. ఆయుధ నిషేధ చరిత్ర: 1967 (Sato); 2014 (Abe – Three Principles on Transfer of Defense Equipment); 2026 – Lethal Weapons Export అనుమతి. QUAD (Quadrilateral Security Dialogue): India, USA, Australia, Japan. 2007 మొదలు, 2017 పునరుద్ధరణ. AUKUS: Australia, UK, USA – 2021 Nuclear Submarine deal. Japan PM: Shigeru Ishiba. Japan GDP: ప్రపంచంలో 4వ అతిపెద్ద ఆర్థిక వ్యవస్థ (2023 నాటికి, Germany ముందు నుండి). Japan విదేశాంగం: Free and Open Indo-Pacific (FOIP) విధానం.
WEF (World Economic Forum) గురించి వివరించండి. Young Global Leaders ఎవరికి ఇస్తారు?
WEF: 1971, Klaus Schwab స్థాపన. HQ: Cologny/Geneva, Switzerland. Davos సదస్సు: ప్రతి జనవరి – Davos, Switzerland. 2026 థీమ్: “Collaboration for the Intelligent Age”. Young Global Leaders (YGL): 40 సంవత్సరాల లోపు వయస్సు ఉన్న అత్యుత్తమ నాయకులు – Business, Politics, Civil Society, Science. ముఖ్య WEF నివేదికలు: Global Competitiveness Report, Global Risks Report, Global Gender Gap Report, Future of Jobs Report. India Rankings: GGG Index 2024 లో India 129వ స్థానం (144 దేశాలలో).
NITI Aayog మరియు Planning Commission మధ్య తేడా ఏమిటి?
Planning Commission (1950–2014): 5 సంవత్సరాల పంచవర్ష ప్రణాళికలు; Top-Down విధానం; అన్ని రాష్ట్రాలకు ఒకే సూత్రం. NITI Aayog (2015–): National Institution for Transforming India; Think Tank; Bottom-Up; రాష్ట్రాలతో సహకారం. NITI Aayog Chairman: PM నరేంద్ర మోదీ. CEO: B.V.R. Subrahmanyam. ముఖ్య నివేదికలు: Trade Watch Quarterly, Health Index, SDG India Index, India Innovation Index, Multidimensional Poverty Index. Atal Innovation Mission (AIM): Startup ecosystem, Atal Tinkering Labs, Incubators. 7వ Trade Watch Quarterly: ఏప్రిల్ 2026 విడుదల.
దివ్యాంగ సంక్షేమానికి సంబంధించిన ముఖ్యమైన చట్టాలు, సంస్థలు ఏవి?
RPWD Act 2016: Rights of Persons with Disabilities – 21 రకాల వైకల్యాలకు గుర్తింపు (2011 లో 7 నుండి). DEPwD: Department of Empowerment of Persons with Disabilities – SJ&E Ministry పరిధిలో. UDID: Unique Disability Identification Card – DEPwD జారీ. National Trust Act 1999: Autism, Cerebral Palsy, Mental Retardation, Multiple Disabilities. RCI: Rehabilitation Council of India. Accessible India Campaign (Sugamya Bharat): 2015 – Physical Access, Transport, ICT Access. కొత్త నిర్ణయం: UDID కార్డుతో Mail/Express రైళ్లలో Unreserved Divyangjan Coach ప్రయాణం.
State Election Commission మరియు Election Commission of India మధ్య తేడా ఏమిటి?
ECI (Election Commission of India): Article 324 – లోక్సభ, రాష్ట్ర అసెంబ్లీలు, రాజ్యసభ, రాష్ట్రపతి ఎన్నికలు. Chief Election Commissioner + 2 Election Commissioners. స్వతంత్ర సంవిధానిక సంస్థ. SEC (State Election Commission): Article 243K (73వ సవరణ 1992) – పంచాయతీ, మున్సిపల్, పట్టణ స్థానిక సంస్థల ఎన్నికలు. State Election Commissioner ను Governor నియమిస్తారు; తొలగించే విధానం Supreme Court Judge వలెనే. AP SEC: అనిల్చంద్ర పునేఠా (ఏప్రిల్ 22, 2026 నుండి). ECI యొక్క 73వ, 74వ సవరణలు పంచాయతీరాజ్ & మున్సిపాలిటీలకు.
India-South Korea సంబంధాలు – CEPA అంటే ఏమిటి?
India-South Korea Special Strategic Partnership: 2015 నుండి. CEPA: Comprehensive Economic Partnership Agreement – 2010 నుండి అమల్లో. వస్తు, సేవలు, పెట్టుబడులు కవర్. ద్వైపాక్షిక వ్యాపారం: $28 Billion (2025-26). Korea Investments in India: POSCO (Steel), Hyundai (Automobiles), Samsung (Electronics), LG (Home Appliances), Kia Motors. 25 ముఖ్య ఫలితాలు (ఏప్రిల్ 2026): Shipbuilding, AI, Semiconductor, Defence, Green Energy. Korea PM: Han Duck-soo. Korea అధ్యక్షుడు: లీ జే-మ్యుంగ్. 8 సంవత్సరాల తర్వాత State Visit – చారిత్రాత్మక సమావేశం.