Current Affairs 25 May 2026 Telugu | Daily Current Affairs for APPSC, TSPSC, UPSC

1. ఎబోలా వ్యాప్తిని WHO అంతర్జాతీయ ప్రజారోగ్య అత్యవసర స్థితిగా ప్రకటించింది; Africa CDC ఖండ స్థాయి అత్యవసర స్థితి విధింపు

ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) మే 17, 2026న డెమొక్రటిక్ రిపబ్లిక్ ఆఫ్ కాంగో (DRC) మరియు యుగాండాలలో వ్యాపిస్తున్న బుండిబుగ్యో వైరస్ వ్యాధిని (Bundibugyo Ebolavirus Disease – BVD) అంతర్జాతీయ ప్రజారోగ్య అత్యవసర స్థితి (Public Health Emergency of International Concern – PHEIC)గా ప్రకటించింది. WHO అధికారిక ఆరోగ్య నిబంధనలలోని (IHR 2005) Article 12 కింద ఈ నిర్ణయం జరిగింది. అదే వేళ, African Union యొక్క ఆరోగ్య సంస్థ అయిన Africa CDC మే 18, 2026న ఈ వ్యాప్తిని ఖండ స్థాయి ప్రజారోగ్య అత్యవసర స్థితి (Public Health Emergency of Continental Security – PHECS)గా ప్రకటించింది.

DRC లోని ఇటూరీ ప్రావిన్స్‌లోని మొంగ్బ్వాలు మరియు ర్వాంపారా ఆరోగ్య జిల్లాల్లో మే 5, 2026న వ్యాధి ప్రారంభమైంది. మే 16 నాటికి 246 అనుమానిత కేసులు మరియు 80 అనుమానిత మరణాలు నమోదయ్యాయి. బుండిబుగ్యో స్ట్రెయిన్‌కు ప్రస్తుతం ఆమోదించబడిన టీకా లేదా నిర్దిష్ట చికిత్స లేదు. వ్యాధి మరణాల రేటు 30–50% వరకు ఉంటుంది. డిసెంబర్ 2025లో ముగిసిన వ్యాప్తి తర్వాత ఇది DRC లో 17వ ఎబోలా వ్యాప్తి. ఉగాండాలో యాత్రికుల ద్వారా రెండు ధృవీకరించబడిన కేసులు నమోదయ్యాయి. WHO ప్రస్తుతం అంతర్జాతీయ ప్రయాణాలు లేదా వ్యాపారంపై ఎటువంటి ఆంక్షలు విధించలేదు.

2. అహ్మదాబాద్ కేంద్రంగా 75వ ఫిట్ ఇండియా సండేస్ ఆన్ సైకిల్ – కామన్‌వెల్త్ గేమ్స్ డే జాతీయ వేడుకలు

మే 24, 2026న కామన్‌వెల్త్ గేమ్స్ డే (Commonwealth Games Day) సందర్భంగా ఫిట్ ఇండియా సండేస్ ఆన్ సైకిల్ పథకం 75వ ఎడిషన్ దేశవ్యాప్తంగా 8,000కు పైగా ప్రదేశాలలో నిర్వహించారు. అహ్మదాబాద్‌లోని సబర్మతి రివర్‌ఫ్రంట్ వేదికగా కేంద్ర యువజన వ్యవహారాల & క్రీడా, కార్మిక మంత్రి మన్సుఖ్ మాండవియా, గుజరాత్ ఉప ముఖ్యమంత్రి హర్ష్ సంఘ్వి, నటుడు ఆయుష్మాన్ ఖురానాతో పాటు 5,000 సైకిలిస్టులు 5 కి.మీ. సైకిలింగ్ ర్యాలీలో పాల్గొన్నారు.

ఈ ఎడిషన్ థీమ్: “A New Icon for a Fitter India – Pedalling to 2030”. 2030 కామన్‌వెల్త్ గేమ్స్‌ను అహ్మదాబాద్ నిర్వహించనున్నందున, ఈ వేడుక ఆ ఐతిహాసిక క్రీడలకు సంసిద్ధతను ప్రతిబింబించింది. CWG-నేపథ్యంలో India క్రీడా ప్రగతిని చాటే ప్రదర్శనీ కూడా ప్రారంభించారు. ఒలింపిక్ పదకాల విజేతలు గురజిత్ కౌర్, అంజుమ్ మౌద్‌గిల్ సహా అనేక మంది పాల్గొన్నారు.

3. జైశంకర్–రూబియో భేటీ: శక్తి భద్రత, వీసా సమస్యలు, Quad విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశానికి ముందస్తుగా ద్వైపాక్షిక చర్చలు

విదేశాంగ మంత్రి ఎస్. జైశంకర్ మే 24, 2026న న్యూఢిల్లీలో అమెరికా విదేశాంగ కార్యదర్శి మార్కో రూబియోతో ద్వైపాక్షిక చర్చలు జరిపారు. చర్చలలో శక్తి భద్రత (Energy Security) ఒక ప్రధాన అంశంగా నిలిచింది. అమెరికా నుండి శక్తి సరఫరాను మరింత పెంచాలని జైశంకర్ చర్చించారు – ముఖ్యంగా మధ్యప్రాచ్యంలో హార్మజ్ జలసంధిపై ఇరాన్ ఒత్తిడి నేపథ్యంలో.

జైశంకర్ అమెరికా వీసా మరియు వలస విధానాల్లో మార్పుల వల్ల చట్టబద్ధమైన భారతీయ యాత్రికులకు, వ్యాపార, సాంకేతిక, పరిశోధన రంగాల నిపుణులకు కలుగుతున్న ఇబ్బందులను ప్రస్తావించారు. “చట్టబద్ధమైన గమనాగమనాలు ప్రతికూలంగా ప్రభావితం కాకూడదు” అని జైశంకర్ స్పష్టం చేశారు. May 26, 2026న న్యూఢిల్లీలో నిర్వహించే Quad విదేశాంగ మంత్రుల సమావేశానికి ముందు ఈ సమావేశం జరిగింది – ఆస్ట్రేలియా FM పెన్నీ వాంగ్, జపాన్ FM తోషిమిత్సు మోటేగి కూడా రూబియో వెంటే న్యూఢిల్లీ చేరుకున్నారు.

4. హజారీబాగ్ వద్ద 3,200 సంవత్సరాల నాటి నివాస స్థలం వెలుగులోకి – ASI త్రవ్వకాలు

జార్ఖండ్ లోని హజారీబాగ్ జిల్లా (Hazaribag, Jharkhand)లో పురావస్తు సర్వేక్షణ సంస్థ (ASI) నిర్వహించిన త్రవ్వకాల్లో సుమారు 3,200 సంవత్సరాల నాటి (Late Bronze Age / Initial Iron Age సమయానికి చెందిన) నివాస స్థల ఆనవాళ్ళు వెలుగులోకి వచ్చాయి. ఈ ప్రాంతంలో ఇప్పటికే Punkri Barwadih వద్ద 3000 BCE కంటే పాత మెగాలిత్‌లు, ఇస్కో గుహల్లో 9,000 ఏళ్ల నాటి శిలాచిత్రాలు (Rock Art) అందుబాటులో ఉన్నాయి – ఇది ఆ ప్రాంతం యొక్క సుదీర్ఘ చారిత్రక సాంస్కృతిక వారసత్వానికి తాజా ఆధారంగా నిలిచింది.

ఈ కొత్త ఆవిష్కరణ జార్ఖండ్ యొక్క ప్రాచీన నాగరికత సందర్భంలో కీలక ఆధారంగా పనికొస్తుంది. హజారీబాగ్ జిల్లా Chouparan block లో ASI ఇదివరలో బౌద్ధ స్తూపాలు కూడా గుర్తించింది.

5. UAPA బెయిల్ వివాదం – సర్వోన్నత న్యాయస్థానం పెద్ద ధర్మాసనానికి నివేదన; నిర్బంధ కాలం Vs సెక్షన్ 43D(5)

సర్వోన్నత న్యాయస్థానం న్యాయమూర్తులు అరవింద్ కుమార్, పి.బి. వరాలే ధర్మాసనం చట్టవిరుద్ధ కార్యకలాపాల (నివారణ) చట్టం (UAPA – Unlawful Activities Prevention Act) కింద జరిపే బెయిల్ మంజూరుపై న్యాయపరమైన వైరుధ్యాన్ని గుర్తించి, భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి వద్దకు తగిన పెద్ద ధర్మాసనం ఏర్పాటుకు నివేదించింది.

ప్రశ్న: సుదీర్ఘ నిర్బంధం (Prolonged Incarceration) మరియు విచారణ ముగింపు ఆలస్యం ఆధారంగా UAPA కింద బెయిల్ మంజూరు చేయవచ్చా? K.A. నజీబ్ కేసు (2021) – మూడు న్యాయమూర్తుల ధర్మాసనం ఈ హక్కు ఉందని స్పష్టం చేసినా, తర్వాతి కేసుల్లో ఆ వ్యాఖ్యానంలో వైరుధ్యాలు తలెత్తాయి. 2020 ఢిల్లీ అల్లర్లు కుట్ర కేసులో తస్లీమ్ అహ్మద్ మరియు ఖాలిద్ సైఫీ బెయిల్ వినతులపై ఈ నివేదన జరిగింది. ధర్మాసనం ఆ ఇద్దరికీ ఆరు నెలల తాత్కాలిక బెయిల్ మంజూరు చేసింది.

6. కేరళ – పెద్దల సంక్షేమ విభాగం స్థాపన; భారతదేశంలో తొలి రాష్ట్రం

కేరళ ముఖ్యమంత్రి వి.డి. సతీశన్ నేతృత్వంలోని United Democratic Front (UDF) ప్రభుత్వం మే 19, 2026న అధికారంలోకి వచ్చిన తక్షణమే మొదటి మంత్రిమండలి సమావేశంలో సీనియర్ సిటిజన్ల సంక్షేమ విభాగం (Department of Senior Citizens Welfare) ఏర్పాటుకు ఆమోదం తెలిపింది. మే 20, 2026న ఆర్డర్ జారీ చేశారు. ఇది వృద్ధుల కోసం ప్రత్యేక విభాగం ఏర్పాటు చేసిన భారతదేశంలో మొదటి రాష్ట్రంగా కేరళను నిలిపింది.

UDF ఎన్నికల మేనిఫెస్టో హామీగా ఉన్న ఈ చొరవ, ముఖ్యంగా కేరళలో పెరుగుతున్న వృద్ధ జనాభాకు సాయపడే లక్ష్యంతో రూపొందించారు. 2036 నాటికి రాష్ట్ర జనాభాలో 22.8% మంది 60 ఏళ్లు పైబడిన వారు ఉంటారని అంచనా. 2021 జనగణనలో కేరళలో వృద్ధుల జనాభా 16.5%కి చేరింది – దేశంలో అత్యధికం. అదే మంత్రిమండలి సమావేశంలో ASHA కార్మికులకు ₹3,000 మరియు అంగన్‌వాడీ కార్మికులకు ₹1,000 గౌరవ పారితోషిక పెంపు ప్రకటించారు.

7. BCCI RTI చట్టం పరిధిలో లేదు – CIC చారిత్రక తీర్పు; 2018 నిర్ణయాన్ని తోసిపుచ్చింది

కేంద్ర సమాచార కమిషన్ (CIC – Central Information Commission) మే 18, 2026న భారత క్రికెట్ నియంత్రణ మండలి (BCCI – Board of Control for Cricket in India) సమాచార హక్కు (RTI) చట్టం పరిధిలోకి రాదని చారిత్రక తీర్పు ఇచ్చింది. సమాచార కమిషనర్ పి.ఆర్. రమేశ్ ఇచ్చిన ఈ తీర్పు, 2018లో నాటి CIC చీఫ్ శ్రీధర్ ఆచార్యుల ఇచ్చిన తీర్పును తోసిపుచ్చింది.

BCCI RTI Act, 2005 సెక్షన్ 2(h) కింద “Public Authority” అని అనుకోలేమని CIC స్పష్టం చేసింది: BCCI తమిళనాడు సంఘాల నమోదు చట్టం కింద రిజిస్టర్ అయిన ప్రైవేటు సంస్థ; రాజ్యాంగం లేదా పార్లమెంటు చట్టం ద్వారా స్థాపించబడలేదు; ప్రభుత్వ నిధులపై ఆధారపడదు. మీడియా హక్కులు, ప్రాయోజకత్వాలు, IPL ద్వారా స్వయంపోషకత కలిగి ఉంది. Lodha Committee, Law Commission సిఫార్సులు సలహా మాత్రమేనని CIC స్పష్టం చేసింది.

8. గురిందర్‌వీర్ సింగ్ 10.09 సెకన్లలో 100 మీటర్ పరుగు – భారత చరిత్రలో తొలిసారి 10.10 అవరోధాన్ని అధిగమించిన స్ప్రింటర్

పంజాబ్‌కు చెందిన స్ప్రింటర్ గురిందర్‌వీర్ సింగ్ మే 23, 2026న రాంచీ లోని బిర్సా ముండా స్టేడియంలో జరిగిన National Senior Athletics Federation Cup 2026 (Federation Cup) లో పురుషుల 100 మీటర్ ఫైనల్‌లో 10.09 సెకన్లు నమోదు చేసి జాతీయ రికార్డు సృష్టించారు. 25 ఏళ్ల ఈ స్ప్రింటర్ – Reliance Foundation ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్నారు – 10.10 అవరోధాన్ని దాటిన మొదటి భారతీయ స్ప్రింటర్‌గా చరిత్ర సృష్టించారు.

అంతకు ముందు Animesh Kujur (ఒడిశా) కలిగి ఉన్న 10.18 సెకన్ల జాతీయ రికార్డును తొలగించారు. ఇది 2026 కామన్‌వెల్త్ గేమ్స్ అర్హత ప్రమాణం (10.16 సెకన్లు) కంటే తక్కువ. ఏషియాలో ఈ సీజన్‌లో జపాన్ స్ప్రింటర్ ఫుకుతో కొమురో (10.08 సెకన్లు) తర్వాత రెండో వేగమైన సమయం ఇది. ఆ రోజే తేజస్విన్ శంకర్ 8,057 పాయింట్లతో డెకాథ్లాన్ జాతీయ రికార్డు సృష్టించారు. విశాల్ TK 44.98 సెకన్లతో 400 మీటర్లలో 45 సెకన్లు దాటిన మొదటి భారతీయుడయ్యాడు.

9. తెలంగాణ కేబినెట్ NextGen జీవ విజ్ఞాన విధానం 2026-30 ఆమోదం – ₹25 బిలియన్ పెట్టుబడి, 5 లక్షల ఉద్యోగాల లక్ష్యం

తెలంగాణ మంత్రిమండలి మే 24, 2026న (శనివారం) Next Generation Life Sciences Policy 2026-30 (నెక్ట్స్‌జెన్ లైఫ్ సైన్సెస్ పాలసీ)కు అధికారికంగా ఆమోదం తెలిపింది. ముఖ్యమంత్రి రేవంత్ రెడ్డి జనవరి 2026లో డావోస్ (WEF Annual Meeting) లో ఈ విధానాన్ని ప్రారంభంగా ప్రకటించారు. ఇప్పుడు కేబినెట్ ఆమోదంతో అది చట్టబద్ధతను సంతరించుకుంది.

ఈ విధానం 2030 నాటికి తెలంగాణను ప్రపంచంలో అగ్ర 5 జీవ విజ్ఞాన హబ్‌లలో ఒకటిగా మార్చాలనే లక్ష్యంతో రూపొందించారు. $25 బిలియన్ పెట్టుబడులు ఆకర్షించడం, 5 లక్షల నూతన ఉద్యోగాల కల్పన ప్రధాన లక్ష్యాలు. Cell & Gene Therapies, Peptides, Precision Fermentation వంటి అత్యాధునిక ప్లాట్‌ఫారమ్‌లు ప్రాధాన్యాంశాలు. ₹100 కోట్ల కార్పస్‌తో Life Sciences Innovation Fund ఏర్పాటు (₹1,000 కోట్లకు విస్తరించే వీలు). అదే సమావేశంలో ప్రభుత్వ జూనియర్ కళాశాల విద్యార్థులకు మధ్యాహ్న భోజన (Mid-day Meal) పథకం, Godavari Pushkaralu 2027 కోసం ₹1,000 కోట్ల నిధి (₹300 కోట్లు వెంటనే), DISCOMs కోసం RDSS పథకంలో చేరడానికి ఆమోదం వంటి ముఖ్యమైన నిర్ణయాలు జరిగాయి.

10. తెలంగాణ – భారత సేనకు JSW-Shield AI V-BAT డ్రోన్ తయారీ కేంద్రం; హైదరాబాద్ రక్షణ హబ్‌గా పురోగతి