Current Affairs 01 June 2026 Telugu | UPSC APPSC TGPSC SSC Railway Banking

1. భారత్-జర్మనీ జలాంతర్గామి ఒప్పందం సమీపంలో – $8 బిలియన్ల ప్రాజెక్ట్-75(ఐ) డీల్

జర్మనీ రక్షణ మంత్రి బోరిస్ పిసోరియస్ ఏప్రిల్ 22, 2026న జర్మనీ కీల్ నగరంలో భారత రక్షణ మంత్రి రాజ్‌నాథ్ సింగ్‌తో సమావేశమై భారత్-జర్మనీ జలాంతర్గామి ఒప్పందం 3 నెలల్లో కుదురుతుందని విశ్వాసం వ్యక్తం చేశారు. దాదాపు $8 బిలియన్ల (సుమారు ₹67,000 కోట్లు) విలువ అంచనా వేయబడిన ఈ ఒప్పందం ప్రాజెక్ట్-75(ఐ) కింద ఆరు అధునాతన జలాంతర్గాములు (AIP – Air Independent Propulsion సాంకేతికత) భారత్‌లో నిర్మించాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది.

జర్మనీ సంస్థ TKMS (Thyssenkrupp Marine Systems) మరియు భారత సంస్థ మఝగాన్ డాక్ షిప్‌బిల్డర్స్ (MDL) సహకారంతో ముంబైలో ఈ జలాంతర్గాముల నిర్మాణం చేపట్టే ప్రతిపాదన ఉంది. పూర్తి సాంకేతిక బదిలీ (Full Technology Transfer) ఇందులో కీలకాంశం. భారత జాతీయ రక్షణ సంస్థ (DAC) 2007లో ఈ ప్రాజెక్ట్‌కు అనుమతి ఇచ్చింది. రాజ్‌నాథ్ సింగ్ TKMS జలాంతర్గామి నిర్మాణ స్థావరాన్ని స్వయంగా సందర్శించారు.

2. వై. బాలాజీ కిరణ్ – సౌత్ కోస్ట్ రైల్వే (SCoR) ముఖ్య ప్రజా సంబంధాల అధికారి (CPRO) అదనపు బాధ్యత

జూన్ 1, 2026 నుంచి దేశంలో అమల్లోకి వచ్చిన 18వ రైల్వే జోన్ – సౌత్ కోస్ట్ రైల్వే (SCoR) – లో ముఖ్య ప్రజా సంబంధాల అధికారి (CPRO) గా వై. బాలాజీ కిరణ్ అదనపు బాధ్యత స్వీకరించారు. ఆయన ప్రస్తుతం దక్షిణ మధ్య రైల్వే (SCR) లో CPRO గా పని చేస్తున్నారు. విశాఖపట్నం ప్రధాన కార్యాలయంగా కార్యాచరణ ప్రారంభించిన SCoR లో ప్రజా సంబంధాలు, మీడియా వ్యవహారాలు నిర్వహించే బాధ్యత ఆయనకు అప్పగించబడింది.

3. GAIL అధ్యక్షుడు దీపక్ గుప్తాకు Director (Projects) అదనపు బాధ్యత పొడిగింపు – జూన్ 1 నుంచి 6 నెలలు

కేంద్ర పెట్రోలియం మంత్రిత్వ శాఖ మే 27, 2026న జారీ చేసిన లేఖ ద్వారా GAIL (India) Limited అధ్యక్షుడు మరియు నిర్వాహక సంచాలకుడు (CMD) దీపక్ గుప్తాకు Director (Projects) పదవి అదనపు బాధ్యతను జూన్ 1, 2026 నుంచి మరో 6 నెలల పాటు పొడిగించింది. ఆ పదవికి సంబంధించిన సరైన నియామకం జరిగే వరకు ఈ అదనపు బాధ్యత కొనసాగుతుంది. దీపక్ గుప్తా మార్చి 1, 2026న GAIL CMD గా పదవి చేపట్టారు.

4. మిషన్ క్వీన్ పైనాపిల్ – త్రిపుర నుంచి ₹236 కోట్ల 3 సంవత్సరాల పైనాపిల్ విలువ శృంఖల అభివృద్ధి కార్యక్రమం

కేంద్ర DoNER (ఈశాన్య భారత అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ) మంత్రి జ్యోతిరాదిత్య సింధియా మరియు త్రిపుర ముఖ్యమంత్రి డా. మాణిక్ సాహా కలిసి మే 27, 2026న న్యూఢిల్లీలో “మిషన్ క్వీన్ పైనాపిల్, త్రిపుర” అనే ₹236 కోట్ల సమగ్ర కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు. ఈ మిషన్ FY2026 నుంచి FY2028 వరకు 3 సంవత్సరాలపాటు నిర్వహించబడుతుంది. GI (భౌగోళిక సంకేత) ట్యాగ్ పొందిన త్రిపుర క్వీన్ పైనాపిల్ ను ప్రపంచ స్థాయి బ్రాండ్‌గా తీర్చిదిద్దడమే లక్ష్యం.

మొత్తం ₹236 కోట్లలో MDoNER ₹145 కోట్లు, త్రిపుర ప్రభుత్వం ₹20 కోట్లు, వ్యవసాయ మంత్రిత్వ శాఖ ₹30 కోట్లు, ఆహార సంస్కరణ పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ ₹25 కోట్లు, APEDA ₹4 కోట్లు, ఇతర మంత్రిత్వ శాఖలు మరియు ICAR కలిసి మిగిలిన నిధులు అందిస్తాయి. అగర్తల విమానాశ్రయం సమీపంలో ఒక కేంద్రీయ కేంద్రం (Hub) మరియు 8 శాఖా కేంద్రాలు (Spoke Collection Centers) నిర్మించాలని ప్రతిపాదన. వ్యర్థ పైనాపిల్ మొక్కల నుంచి బ్రోమెలైన్ వెలికితీత, పైనాపిల్ లీఫ్ ఫైబర్ (PALF) ఉత్పత్తి కూడా ఈ మిషన్‌లో భాగం.

5. రష్యా-కజకిస్తాన్ అణు విద్యుత్ కేంద్రం నిర్మాణ ఒప్పందం – $16.5 బిలియన్ల బాల్‌ఖాష్ NPP

రష్యా అధ్యక్షుడు వ్లాదిమిర్ పుతిన్ మే 28, 2026న కజకిస్తాన్ రాజధాని అస్తానాలో జరిగిన ద్వైపాక్షిక చర్చల సందర్భంగా కజకిస్తాన్ అధ్యక్షుడు కాస్సిమ్-జోమార్ తోకాయేవ్ తో కలిసి కజకిస్తాన్ తొలి అణు విద్యుత్ కేంద్రం నిర్మాణ ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశారు. దీని విలువ $16.5 బిలియన్లు (సుమారు ₹1.38 లక్ష కోట్లు). Rosatom (రష్యా రాష్ట్ర అణు సంస్థ) నేతృత్వంలో ఆగ్నేయ కజకిస్తాన్‌లోని బాల్‌ఖాష్ సరస్సు తీరంలో ఉల్కెన్ గ్రామం సమీపంలో రెండు VVER-1200 రియాక్టర్లు నిర్మించాలని ప్రణాళిక. 2035-36 నాటికి ఈ కేంద్రం విద్యుత్ ఉత్పత్తి ప్రారంభించాలని లక్ష్యం.

కజకిస్తాన్ ప్రపంచంలో అతిపెద్ద యురేనియం ఉత్పత్తిదారు అయినప్పటికీ, సోవియట్ కాలం నాటి రియాక్టర్లు మూసివేయబడిన నుంచి అణు విద్యుత్ ఉత్పత్తి లేదు. 2024 ప్రజాభిప్రాయ సేకరణ (Referendum) లో అణు విద్యుత్ కేంద్రం నిర్మాణానికి కజకిస్తాన్ ప్రజలు ఆమోదించారు.

6. భారత్-వియత్నాం బ్రహ్మోస్ క్షేపణాస్త్ర ఒప్పందం కుదిరింది – షాంగ్రి-లా డైలాగ్‌లో రక్షణ కార్యదర్శి ప్రకటన

భారత రక్షణ కార్యదర్శి రాజేష్ కుమార్ సింగ్ మే 31, 2026న సింగపూర్‌లో జరిగిన ప్రఖ్యాత షాంగ్రి-లా డైలాగ్ రక్షణ వేదికలో వియత్నాంకు బ్రహ్మోస్ అతి వేగవంత క్రూజ్ క్షేపణాస్త్రాల సరఫరా ఒప్పందం ఇప్పటికే సంతకమైందని వెల్లడించారు. అధికారిక ప్రకటన ఇంకా జరగలేదని, అయితే ఒప్పందం ఖరారైందని స్పష్టం చేశారు. ఇండోనేషియాతో కూడా సారూప్య ఒప్పందం “తుది దశలో” ఉందని ఆయన తెలిపారు. వియత్నాం ఒప్పందం విలువ సుమారు ₹6,000 కోట్లు (శిక్షణ మరియు లాజిస్టిక్ మద్దతు సహా).

వియత్నాం తర్వాత ఆగ్నేయ ఆసియాలో బ్రహ్మోస్ కలిగి ఉన్న మూడవ దేశం (ఫిలిప్పైన్స్ 2022లో $375 మిలియన్ల ఒప్పందం, ఇండోనేషియా తదుపరి). దక్షిణ చైనా సముద్రంలో సమతుల శక్తి పెంచడానికి ఇది వియత్నాంకు కీలకం. భారత ఆత్మనిర్భర్ భారత్ రక్షణ ఎగుమతుల కార్యక్రమంలో బ్రహ్మోస్ ప్రధాన ఉత్పత్తిగా నిలిచింది.

7. వైస్ అడ్మిరల్ సంజయ్ వాత్సాయన్ – పశ్చిమ నావికాదళ కమాండ్ FOC-in-C బాధ్యతలు స్వీకారం

వైస్ అడ్మిరల్ సంజయ్ వాత్సాయన్ (PVSM, AVSM, NM) మే 30, 2026న ముంబైలోని నావికాదళ నౌకా మరమ్మతు స్థావరంలో (Naval Dockyard) నిర్వహించిన ఔపచారిక వందన కార్యక్రమంలో పశ్చిమ నావికాదళ కమాండ్ (Western Naval Command) కమాండర్-ఇన్-చీఫ్ (FOC-in-C) గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. ముందుగా వారు నావికాదళ శహీదుల స్మారక స్థంభం ‘గౌరవ స్తంభ్’ వద్ద నివాళి అర్పించారు.

జనవరి 1, 1988న నావికాదళంలో చేరిన వైస్ అడ్మిరల్ వాత్సాయన్ తుపాకులు మరియు క్షేపణాస్త్ర నిపుణుడు. VCNS (47వ Vice Chief of Naval Staff) గా ఆగస్టు 2025 నుంచి మే 2026 వరకు పని చేసి ఈ కొత్త పదవికి వచ్చారు. అంతకు ముందు ఆయన స్థానంలో వైస్ అడ్మిరల్ అజయ్ కోచ్చర్ 48వ VCNS గా నియమితులయ్యారు. పశ్చిమ నావికాదళ కమాండ్ అరేబియా సముద్రంలో భారత్ పశ్చిమ తీర రక్షణకు బాధ్యత వహిస్తుంది.

8. RCB IPL 2026 ఛాంపియన్ – గుజరాత్ టైటన్స్‌పై 5 వికెట్ల తేడాతో విజయం; బ్యాక్-టు-బ్యాక్ టైటిల్

రాయల్ ఛాలెంజర్స్ బెంగళూరు (RCB) మే 31, 2026న అహ్మదాబాద్ నరేంద్ర మోదీ స్టేడియంలో జరిగిన IPL 2026 ఫైనల్‌లో గుజరాత్ టైటన్స్ (GT) ను 5 వికెట్ల తేడాతో ఓడించి వరుసగా రెండవసారి IPL ఛాంపియన్‌ అయింది. GT 20 ఓవర్లలో 155/8 స్కోరు చేయగా, RCB 18 ఓవర్లలో 161/5 స్కోరు సాధించి 5 వికెట్ల తేడాతో, 12 బంతులు మిగలగా విజయం సాధించింది.

విరాట్ కోహ్లి 42 బంతులలో 75 పరుగులు (నాటౌట్) చేశారు – ఇది ఆయన IPL ఫాస్టెస్ట్ హాఫ్ సెంచురీ (25 బంతులలో), అత్యధిక ప్లేఆఫ్ స్కోరు. రాశిఖ్ సలామ్ 3/27, భువనేశ్వర్ కుమార్ 2/29 తో GT బ్యాటింగ్‌ను నియంత్రించారు. MI (2019-20), CSK (2010-11) తర్వాత వరుసగా రెండు IPL టైటిల్‌లు అందుకున్న మూడవ జట్టుగా RCB చరిత్ర సృష్టించింది.

9. పూజా సింగ్ – ఆసియా U20 అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్‌లో హైజంప్ స్వర్ణం; 14 సంవత్సరాల జాతీయ రికార్డు బద్దలు

19 సంవత్సరాల అథ్లెట్ పూజా సింగ్ మే 29-31, 2026 మధ్య హాంకాంగ్‌లో జరిగిన ఆసియా U20 అథ్లెటిక్స్ ఛాంపియన్‌షిప్ 2026లో మహిళల హైజంప్ విభాగంలో 1.93 మీటర్ల ఎత్తు దూకి స్వర్ణ పతకం గెలుచుకుంది. సహానా కుమారి 2012లో నెలకొల్పిన 1.92 మీటర్ల జాతీయ రికార్డును బద్దలుచేసింది. ఆసియా U20 ఛాంపియన్‌షిప్ రికార్డు కూడా (1.90 మీటర్లు – 2006 నుంచి) అధిగమించింది.

పూజా సింగ్ హర్యానా ఫతేహాబాద్ జిల్లా బోస్టి గ్రామానికి చెందిన వ్యక్తి. ఆమె TOPS (Target Olympic Podium Scheme) అథ్లెట్. కామన్వెల్త్ గేమ్స్ 2026 అర్హత ప్రమాణం (1.92 మీ.) కూడా అధిగమించింది. వ్యవసాయ కార్మికుడైన తండ్రి హన్‌సరాజ్ కుమారి అద్భుత విజయాన్ని ప్రోత్సహించారు. కేంద్ర క్రీడల మంత్రి మన్సుఖ్ మండావియా అభినందనలు తెలిపారు.

10. సత్విక్-చిరాగ్ సింగపూర్ ఓపెన్ 2026 BWF వరల్డ్ టూర్ టైటిల్ – రెండు సంవత్సరాల తర్వాత విజయం

భారత బ్యాడ్మింటన్ జంట సాత్విక్‌సైరాజ్ రాంకిరెడ్డి – చిరాగ్ శెట్టి మే 31, 2026న సింగపూర్ బ్యాడ్మింటన్ ఓపెన్ (BWF వరల్డ్ టూర్ Super 750) పురుషుల డబుల్స్ ఫైనల్‌లో ఇండోనేషియా జంట ఫజర్ అల్ఫియాన్ – ముహమ్మద్ షోహిబుల్ ఫిక్రి పై 18-21, 21-17, 21-16 స్కోరుతో 73 నిమిషాల పోరులో విజయం సాధించారు. రెండు సంవత్సరాల పాటు BWF టైటిల్ లేకుండా పోయిన తర్వాత (2024 థైలాండ్ ఓపెన్ తర్వాత) ఈ విజయం వచ్చింది.

ఇది వారికి 9వ BWF వరల్డ్ టూర్ టైటిల్, 3వ Super 750 టైటిల్. సింగపూర్ ఓపెన్‌ గెలిచిన తొలి భారత పురుషుల డబుల్స్ జంటగా చరిత్ర సృష్టించారు. సెమీఫైనల్లో ప్రపంచ ఛాంపియన్లు కిమ్ వాన్-హో – సెయో సేయుంగ్-జే (దక్షిణ కొరియా, ప్రస్తుత వరల్డ్ నంబర్-1) ల 34 మ్యాచ్‌ల అజేయ సిరిజును ముగించారు.

11. ప్రపంచ పొగాకు వ్యతిరేక దినం 2026 – మే 31 | ఇతివృత్తం: “Unmasking the Appeal – ఆకర్షణను బహిర్గతం చేయడం”

ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (WHO) ప్రారంభించిన ప్రపంచ పొగాకు వ్యతిరేక దినం (World No Tobacco Day) ప్రతి సంవత్సరం మే 31న నిర్వహించబడుతుంది. 2026 ఇతివృత్తం: “Unmasking the Appeal – Countering Tobacco and Nicotine Addiction” (ఆకర్షణను బహిర్గతం చేయడం – పొగాకు మరియు నికోటీన్ వ్యసనాన్ని ఎదుర్కోవడం). పొగాకు-నికోటీన్ పరిశ్రమలు యువతను లక్ష్యంగా చేసుకొని ఆకర్షణీయ రూపాల్లో వ్యసన ఉత్పత్తులు విక్రయిస్తున్న వంచనాత్మక వ్యూహాలను బహిర్గతం చేయడమే ఈ ప్రచారం ముఖ్య లక్ష్యం.

ప్రపంచంలో ప్రతి సంవత్సరం పొగాకు వల్ల 80 లక్షలకు పైగా మరణాలు సంభవిస్తున్నాయి. 13-15 సంవత్సరాల వయసు పిల్లలలో ప్రపంచవ్యాప్తంగా 1.5 కోట్ల మంది ఇ-సిగరెట్ (వేపింగ్) వాడుతున్నారు; ఇదే వయసు 4 కోట్ల మంది పొగాకు ఉత్పత్తులు వాడుతున్నారు. 16,000 పైగా ఆకర్షణీయ రుచులలో ఈ ఉత్పత్తులు విక్రయించబడుతున్నాయి.