బొగ్గు గ్యాసీకరణ – Coal Gasification, Syngas, National Mission వివరాలు?
Coal Gasification: బొగ్గు + ఆవిరి/ఆక్సిజన్ → Syngas (CO + H₂); విద్యుత్, రసాయనాలు, ఎరువులు, హైడ్రోజన్, మిథనాల్ తయారీ. National Coal Gasification Mission: 2021లో ప్రారంభం; 2030 నాటికి 100 MTPA లక్ష్యం. Surface Gasification: భూఉపరితల సంయంత్రాల్లో గ్యాసీకరణ ↔ Underground Coal Gasification (UCG). భారత బొగ్గు నిల్వలు: ~401 బిలియన్ టన్నులు (ప్రపంచంలో 4వ); లిగ్నైట్: ~47 BT. ప్రధాన బొగ్గు రాష్ట్రాలు: Jharkhand, Odisha, Chhattisgarh, WB, MP. Coal India Limited (CIL): Maharatna PSU; ప్రపంచ అతిపెద్ద బొగ్గు ఉత్పత్తి సంస్థ; HQ: Kolkata. NLCIL: Neyveli Lignite Corporation India Ltd; లిగ్నైట్ వినియోగ నిపుణుడు. Ministry of Coal: G. కిషన్ రెడ్డి.
పుదుచ్చేరి – చరిత్ర, రాజకీయ నిర్మాణం, AINRC వివరాలు?
పుదుచ్చేరి: Union Territory (UT) with Legislature; 4 జిల్లాలు: Puducherry (TN సరిహద్దు), Karaikal (TN), Yanam (AP–Andhra), Mahe (Kerala). శాసనసభ: 30 ఎన్నికైన + 3 నామినేటెడ్ = 33 మొత్తం. లెఫ్టినెంట్ గవర్నర్: కె. కైలాస్నాథన్. AINRC: All India NR Congress; వ్యవస్థాపకుడు & అధ్యక్షుడు: ఎన్. రంగస్వామి; NDA భాగస్వామి. రంగస్వామి CM కాలాలు: 2001-06 (Congress), 2006-08 (Congress), 2011-16 (AINRC), 2021-26 (AINRC), 2026– (AINRC). మల్లాది కృష్ణారావు: AINRC; యానాం ప్రతినిధి; AP-పుదుచ్చేరి సంబంధం. పుదుచ్చేరి పాలనా ప్రత్యేకత: UT కానీ CM + Council of Ministers (పాక్షిక రాష్ట్ర హోదా).
CPI ద్రవ్యోల్బణం – కొలత పద్ధతి, RBI లక్ష్యం, WPI తేడాలు?
CPI: Consumer Price Index; MoSPI విడుదల; Base Year: 2012 (పాత), 2024 (కొత్త). CPI వర్గాలు: Food & Beverages (46.23%), Housing (10.07%), Clothing (6.53%), Fuel & Light (6.84%), Miscellaneous (28.32%). CFPI: Consumer Food Price Index – CPI లో Food వాటా మాత్రమే. RBI Inflation Target: 4% (±2% టాలరెన్స్ బ్యాండ్); FRBM Act ప్రకారం. WPI vs CPI: WPI – Wholesale (Production గేటు); CPI – Retail (Consumer స్థాయి); RBI CPI ఆధారంగా నిర్ణయాలు. Core Inflation: Food & Fuel మినహాయించిన CPI. Repo Rate: RBI ప్రధాన పాలసీ రేటు; ద్రవ్యోల్బణం నియంత్రణ అస్త్రం. RBI Governor: సంజయ్ మల్హోత్రా (2024 నుండి).
US Federal Reserve – నిర్మాణం, పాత్ర, భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై ప్రభావం?
Federal Reserve (Fed): అమెరికా కేంద్ర బ్యాంకు; స్థాపన: 1913 (Federal Reserve Act); HQ: Washington D.C. నిర్మాణం: Board of Governors (7 మంది; 14 సంవత్సరాల పదవీ కాలం) + 12 Regional Federal Reserve Banks. FOMC: Federal Open Market Committee; వడ్డీ రేట్లు నిర్ణయిస్తుంది; 12 ఓట్లు (7 Governors + 5 Regional Bank Presidents). Fed Fund Rate: అమెరికా బ్యాంకుల మధ్య రాత్రి రుణాల రేటు. Dual Mandate: Price Stability (2% లక్ష్యం) + Maximum Employment. Chairman పదవీ కాలం: 4 సంవత్సరాలు (Renewable). Jerome Powell: 2018-2026 (2 పదవీ కాలాలు). భారత ఆర్థిక వ్యవస్థపై: Fed రేట్లు తగ్గిస్తే FII ప్రవాహం పెరుగుతుంది; పెంచితే FII వెళ్తాయి, రూపాయి బలహీనపడుతుంది.
PSBs సంస్కరణలు – 4R Strategy, NPA నిర్వహణ, Recapitalisation చరిత్ర?
PSBs: Public Sector Banks; 12 బ్యాంకులు (SBI, PNB, BOB, Canara, Union Bank, Bank of India, Indian Bank, IOB, Central Bank, UCO, Bank of Maharashtra, PSB). 4R Strategy: Recognition (NPAs గుర్తించడం), Resolution (NCLT/IBC), Recapitalisation (మూలధన మద్దతు), Reforms (Governance). NPA: Non-Performing Asset; 90+ రోజులు వడ్డీ/మూలధనం చెల్లించకుంటే. IBC: Insolvency and Bankruptcy Code, 2016 – NPA పరిష్కార మార్గం. Recapitalisation: FY18-FY21 మధ్య ₹3.5 లక్షల కోట్లు కేంద్రం ఇంజెక్ట్ చేసింది. Merger: 2017-2019 మధ్య 27 PSBs → 12 PSBs. CRAR: Capital to Risk-weighted Assets Ratio; Min: 11.5% (RBI). GNPA పీక్: FY2018 → 14.58% → FY2026 → 1.93%.
India FTAs – CEPA, FTA, RCEP, WTO నేపథ్యం?
CEPA: Comprehensive Economic Partnership Agreement – వస్తువులు, సేవలు, పెట్టుబడులు కలిపి. FTA: Free Trade Agreement – వస్తువులపై సుంకాల తగ్గింపు/రద్దు. India ముఖ్య CEPAs: UAE CEPA (2022), Oman CEPA (2026); చర్చల్లో: UK, EU, Canada, GCC. India-EFTA Deal: 2024 మార్చి (Switzerland, Norway, Iceland, Liechtenstein); $100B పెట్టుబడి నిబద్ధత. ASEAN FTA: 2009 (Goods), 2014 (Services & Investment) – సమీక్షలో. RCEP: Regional Comprehensive Economic Partnership; India 2019లో నిష్క్రమించింది. WTO: World Trade Organization; HQ: Geneva; India వ్యవస్థాపక సభ్యుడు 1995. Commerce Minister: పియూష్ గోయల్.
BharatNet – చరిత్ర, లక్ష్యాలు, నిర్మాణం, సవరణలు?
BharatNet: 2011లో ప్రారంభం (NFS గా); 2.5 లక్షల గ్రామ పంచాయతీలను Optical Fibre తో అనుసంధానం లక్ష్యం. Digital Bharat Nidhi: పూర్వ పేరు USOF (Universal Service Obligation Fund); DOT ఆధ్వర్యంలో; Telecom Operators దగ్గర 5% AGR వసూలు. BSNL: Bharat Sanchar Nigam Limited; BharatNet అమలులో ప్రధాన పాత్ర. Amended BharatNet (ABN): PPP మోడల్లో; రాష్ట్రాలు కూడా అమలు భాగస్వాముగా; 2023 నుండి. APBIL: AP BharatNet Infrastructure Ltd – AP అమలు సంస్థ. AP BharatNet నిధులు: ₹2,432 కోట్లు (కేంద్ర); 13,426 GPs + 3,942 గ్రామాలు లక్ష్యం. Fiber సంయోజనాలు: 5 లక్షలకు పైగా ఇళ్లు. DOT Minister: జ్యోతిరాదిత్య సింధియా.
CII, FICCI, ASSOCHAM – స్థాపన, నిర్మాణం, ముఖ్య పాత్రలు?
CII: Confederation of Indian Industry; స్థాపన: 1895; HQ: న్యూ ఢిల్లీ; 300,000+ సభ్యులు; అతిపెద్ద ఉద్యోగ సంస్థ. FICCI: Federation of Indian Chambers of Commerce and Industry; స్థాపన: 1927 (Mahatma Gandhi సహాయంతో); HQ: న్యూ ఢిల్లీ. ASSOCHAM: Associated Chambers of Commerce and Industry of India; స్థాపన: 1920; HQ: న్యూ ఢిల్లీ. CII Annual Business Summit: మే 2026; పియూష్ గోయల్ India-Oman CEPA ప్రకటన వేదిక. CII President 2026-27: R. మూకుందన్ (Tata Chemicals MD&CEO). Tata Chemicals: Tata Group; soda ash, fertilisers, specialty products. Bharat Biotech: COVAXIN తయారీదారు; Dr. Suchitra K Ella & Dr. Krishna Ella వ్యవస్థాపకులు; HQ: హైదరాబాద్.
