Current Affairs 12 May 2026 Telugu | Daily CA for UPSC APPSC TGPSC SSC Railway Banking – SEHAT Mission

1. ICMR-ICAR ‘SEHAT’ Mission ప్రారంభం – వ్యవసాయం, పోషణ, ఆరోగ్యం సమగ్ర కలయిక

భారత వైద్య పరిశోధన మండలి (ICMR) మరియు భారత వ్యవసాయ పరిశోధన మండలి (ICAR) సంయుక్తంగా “SEHAT – Science Excellence for Health through Agricultural Transformation” అనే జాతీయ మిషన్ మోడ్ కార్యక్రమాన్ని మే 11, 2026న ప్రారంభించాయి. కేంద్ర ఆరోగ్య శాఖ మంత్రి J.P. నడ్డా ఇది “చారిత్రాత్మక అడుగు” అని వర్ణించారు. వ్యవసాయ శాఖ మంత్రి శివరాజ్ సింగ్ చౌహాన్ కూడా ఈ కార్యక్రమంలో పాల్గొన్నారు.

SEHAT యొక్క 5 ప్రాధాన్యతా రంగాలు: (1) పోషకాహార లోపాన్ని అరికట్టేందుకు Biofortified మరియు పోషకాహార-సమృద్ధ పంట రకాల అభివృద్ధి; (2) సమగ్ర వ్యవసాయ వ్యవస్థల ద్వారా ఆహార వైవిధ్యం, రైతు ఆదాయం పెంపు; (3) వ్యవసాయ కార్మికుల వృత్తిపరమైన ఆరోగ్య నష్టాల నిరోధం; (4) NCDs (మధుమేహం, రక్తపోటు, క్యాన్సర్) నివారణ కోసం Functional Foods అభివృద్ధి; (5) One Health విధానంలో మానవ-జంతువు-పర్యావరణ ఇంటర్‌ఫేస్ వద్ద నిఘా మరియు పరిశోధన. ఈ మిషన్ చికిత్స ఆధారిత వైద్య విధానం నుండి నివారణ ఆధారిత విధానానికి భారత్ మారుతున్నట్లు సంకేతం.

2. AERB తారాపూర్ అణు విద్యుత్ కేంద్రం Unit-2 పునఃప్రారంభానికి అనుమతి

భారత అణు శక్తి నియంత్రణ మండలి (AERB) మే 7, 2026న తారాపూర్ అణు విద్యుత్ కేంద్రం (TAPS) Unit-2 పునఃప్రారంభానికి మరియు 10 సంవత్సరాల కొనసాగింపు ఆపరేషన్‌కు అనుమతి జారీ చేసింది. AERB బోర్డు మే 6న సమావేశమై నిర్ణయించింది. Nuclear Power Corporation of India Limited (NPCIL) ప్రధాన పునరుద్ధరణ పని పూర్తి చేసిన తర్వాత ఈ అనుమతి లభించింది.

పునరుద్ధరణ వివరాలు: అధునాతన తుప్పు-నిరోధక Stainless Steel తో Reactor Coolant Recirculation Piping పూర్తి భర్తీ; Reactor Containment Filtered Venting System (CFVS) మరియు Alternate Cooling Water System (ACWS) కమీషనింగ్; Reactor Pressure Vessel welds తనిఖీ. TAPS Units 1 & 2: ఆసియాలో తొలి వాణిజ్య అణు విద్యుత్ ప్లాంట్ యూనిట్లు (1969లో ప్రారంభం). ప్రతి యూనిట్ శక్తి: 160 MWe. Boiling Water Reactor (BWR) రకం. TAPS Unit-1 డిసెంబర్ 2025 చివరలో పునఃప్రారంభమై ఇప్పుడు రేటెడ్ పవర్‌లో పని చేస్తోంది.

3. బోట్స్వానా చిరుతలు కూనో జాతీయ పార్కులో విడుదల – Project Cheetah మూడవ అంతర్జాతీయ దశ

మధ్యప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి మోహన్ యాదవ్ మే 11, 2026న బోట్స్వానా నుండి తీసుకొచ్చిన రెండు ఆడ చిరుతలను Sheopur జిల్లాలోని కూనో జాతీయ పార్కులో కూనో నది ఒడ్డు వద్ద అడవిలోకి విడిచారు. CCV-2 మరియు CCV-3 అని గుర్తింపబడిన ఈ రెండు చిరుతలు ఫిబ్రవరి 2026లో తీసుకొచ్చిన 9 చిరుతల (6 ఆడ, 3 మగ) జట్టులో భాగం. క్వారంటైన్ మరియు అనుకూలీకరణ వ్యవధి పూర్తయిన తర్వాత ఈ విడుదల జరిగింది.

Project Cheetah వివరాలు: మొదటి దశ – సెప్టెంబర్ 17, 2022న నమీబియా నుండి 8 చిరుతలు; రెండవ దశ – 2023లో దక్షిణాఫ్రికా నుండి 12 చిరుతలు; మూడవ దశ – 2026 ఫిబ్రవరిలో బోట్స్వానా నుండి 9 చిరుతలు. ఇప్పుడు భారతదేశంలో మొత్తం చిరుత జనాభా 57కి చేరింది (కూనోలో 54 + గాంధీ సాగర్ వైల్డ్‌లైఫ్ శాంక్చువరీలో 3). బోట్స్వానా చిరుతలు అధిక జన్యు వైవిధ్యం కలిగి ఉన్నాయి. భవిష్యత్తులో గాంధీ సాగర్ మరియు నౌరాదేహి శాంక్చువరీలకు కొన్ని చిరుతలను తరలించడానికి సన్నాహాలు జరుగుతున్నాయి.

4. CJI సూర్యకాంత్ ‘One Case One Data’ చొరవ ప్రకటన, AI చాట్‌బాట్ ‘Su Sahay’ ప్రారంభం

భారత ప్రధాన న్యాయమూర్తి (CJI) సూర్యకాంత్ మే 11, 2026న రెండు ముఖ్యమైన డిజిటల్ న్యాయ చొరవలు ప్రకటించారు. మొదటిది: “One Case One Data” కార్యక్రమం – దేశంలోని అన్ని హైకోర్టులు, జిల్లా కోర్టులు మరియు తాలూకా కోర్టుల బహుస్థాయి సమాచారాన్ని ఒకే సమగ్ర వ్యవస్థలో చేర్చడం. రెండవది: “Su Sahay” – సుప్రీంకోర్టు వెబ్‌సైట్‌తో అనుసంధానించబడిన AI-ఆధారిత చాట్‌బాట్.

Su Sahay చాట్‌బాట్‌ను National Informatics Centre (NIC) సుప్రీంకోర్టు రిజిస్ట్రీతో సహకరించి అభివృద్ధి చేసింది. ఇది వాది-ప్రతివాదులకు సుప్రీంకోర్టు సేవలు పొందేందుకు సరళమైన, సౌకర్యవంతమైన ఇంటర్‌ఫేస్ అందిస్తుంది. “One Case One Data” చొరవ వివిధ స్థాయిల న్యాయస్థానాల కేసు నిర్వహణను మరింత సమర్థంగా, పరస్పర అనుసంధానిత డేటాబేస్‌తో నిర్వహించేందుకు తోడ్పడుతుంది.

5. VB-GRAMG చట్టం నోటిఫై – జూలై 1 నుండి MGNREGA స్థానంలో అమలు

కేంద్ర గ్రామీణ అభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ మే 11, 2026న Viksit Bharat – Guarantee for Rozgar and Ajeevika Mission (Gramin) Act, 2025 (VB-GRAMG)ను జూలై 1, 2026 నుండి దేశవ్యాప్తంగా అమలు చేస్తున్నట్లు నోటిఫై చేసింది. ఈ నూతన చట్టం రెండు దశాబ్దాల పాత Mahatma Gandhi National Rural Employment Guarantee Act (MGNREGA), 2005 స్థానాన్ని భర్తీ చేస్తుంది. VB-GRAMG Bill 2025: పార్లమెంటులో డిసెంబర్ 18-19, 2025న ఆమోదించబడింది; డిసెంబర్ 21, 2025న రాష్ట్రపతి ఆమోదం.

VB-GRAMG మరియు MGNREGA మధ్య ముఖ్యమైన తేడాలు: ఉపాధి హామీ 100 రోజుల నుండి 125 రోజులకు పెరిగింది; నిధుల పంపిణీ విధానం మారింది – State-wise Normative Allocations (నిర్ణీత పరిమితులు); నిధుల పంపిణీ నిష్పత్తి: చాలా రాష్ట్రాలకు 60:40 (కేంద్రం:రాష్ట్రం); ఈశాన్య, హిమాలయ రాష్ట్రాలకు మరియు కేంద్ర పాలిత ప్రదేశాలకు 90:10; అంచనా వార్షిక వ్యయం: ₹1.51 లక్షల కోట్లకు మించి; 2026-27 కేంద్ర కేటాయింపు: ₹95,700 కోట్లు.

6. జాతీయ సాంకేతిక దినోత్సవం – మే 11: పోఖ్రాన్-II పరీక్షల స్మృతిలో

ప్రతి సంవత్సరం మే 11న భారతదేశం జాతీయ సాంకేతిక దినోత్సవం (National Technology Day) పాటిస్తుంది. 1998 మే 11న రాజస్థాన్‌లోని పోఖ్రాన్ పరీక్ష స్థలంలో నిర్వహించిన ఐదు అణు పరీక్షలలో తొలి మూడు విజయవంతంగా పేలిన దిన సందర్భంగా ఈ దినోత్సవం జరుపుకుంటారు. పోఖ్రాన్-II (Operation Shakti) కోడ్ నేమ్‌తో ఈ పరీక్షలు జరిగాయి. మే 13, 1998న మరో రెండు పరీక్షలు జరిగాయి. మొత్తం 5 పరీక్షలు: 45 కిలోటన్ Thermonuclear పరికరం + 15 కిలోటన్ Fission పరికరం + 0.2 కిలోటన్ Sub-kiloton + రెండు 0.5, 0.3 కిలోటన్ పరికరాలు.

PM Narendra Modi మే 11, 2026న జాతీయ సాంకేతిక దినోత్సవం సందర్భంగా శాస్త్రవేత్తలను అభినందించి Technology ను self-reliant India నిర్మాణంలో కీలక స్తంభమని పేర్కొన్నారు. ఈ దినోత్సవాన్ని మాజీ PM అటల్ బిహారీ వాజ్‌పేయి 1999లో ప్రారంభించారు.

7. NESCOD – సౌదీ అరేబియా విద్యుత్ రహిత శీతలన సాంకేతికత అభివృద్ధి

సౌదీ అరేబియాలోని King Abdullah University of Science and Technology (KAUST) పరిశోధకులు ప్రొఫెసర్ Peng Wang నేతృత్వంలో NESCOD (No Electricity and Sustainable Cooling on Demand) అనే విప్లవాత్మక శీతలన వ్యవస్థను అభివృద్ధి చేశారు. సంప్రదాయ AC లాగా కంప్రెషర్లు లేదా విద్యుత్ మోటార్లను వినియోగించకుండా ఇది పని చేస్తుంది. Ammonium Nitrate (ఎరువులలో వాడే పదార్థం) నీటిలో కరిగినప్పుడు Endothermic Dissolution ద్వారా చుట్టుపక్కల వేడిని తీసుకుని శీతలన ఏర్పడుతుంది.

పరీక్షలో 25°C నుండి 3.6°C కు 20 నిమిషాల్లో ఉష్ణోగ్రత తగ్గించగలిగారు. సౌర శక్తి ద్వారా నీటిని ఆవిరి చేసి Ammonium Nitrate పునర్జనన చేయవచ్చు – తద్వారా పదే పదే చల్లబరచడం సాధ్యం. ఈ సాంకేతికత ఆహార నిల్వ, భవన శీతలీకరణ, తాపమాన-సున్నితమైన వస్తువుల నిల్వకు అద్భుతంగా ఉపయోగపడుతుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా 70+ కోట్ల మంది విద్యుత్ అందుబాటులేని ప్రాంతాల్లో జీవిస్తున్నారు – వారికి ఇది వరం.

8. భారత్ 4వ India-Africa Forum Summit (IAFS-IV) నిర్వహణ – మే 28-31, న్యూఢిల్లీ

భారతదేశం African Union Commission సహకారంతో 4వ India-Africa Forum Summit (IAFS-IV)ను మే 28-31, 2026 న్యూఢిల్లీలో నిర్వహించనుంది. ఇది 2015 తర్వాత 11 సంవత్సరాల విరామం తర్వాత జరుగుతున్న శిఖరాగ్ర సమావేశం. EAM జైశంకర్ ఏప్రిల్ 23, 2026న లోగో, థీమ్ మరియు వెబ్‌సైట్ (www.iafs2026.in) ప్రారంభించారు. 54 ఆఫ్రికన్ దేశాల నేతలు, ప్రతినిధులు పాల్గొంటారు.

Summit Theme: “IA SPIRIT: India-Africa Strategic Partnership for Innovation, Resilience, and Inclusive Transformation”. కార్యక్రమం: Senior Officials Meeting (మే 28), India-Africa Foreign Ministers’ Meeting (మే 29), నేతల శిఖరాగ్ర సమావేశం (మే 31). చర్చా అంశాలు: వ్యాపారం, పెట్టుబడులు, Digital Transformation, వ్యవసాయం, ఆరోగ్యం, రక్షణ, అంతరిక్ష సాంకేతికత, క్లైమేట్. India-Africa bilateral trade: ~$82 billion (2024-25). India కొత్తగా 17 రాయబార కార్యాలయాలు ఆఫ్రికాలో ఏర్పాటు చేసింది; మొత్తం 46 Missions.

9. Faustino Oro – చెస్ చరిత్రలో రెండవ అతి పిన్నవయసు Grand Master

అర్జెంటీనా చెస్ మహా ప్రతిభాశాలి, “Messi of Chess” అని పిలవబడే Faustino Oro మే 10, 2026న ఇటలీలోని Sardinia World Chess Festival (Sardinia Open) లో చివరి Grand Master norm సాధించి, 12 సంవత్సరాలు, 6 నెలలు, 26 రోజుల వయసులో చెస్ చరిత్రలో రెండవ అతి పిన్నవయసు Grand Master (GM) అయ్యారు. IM Bartlomiej Niedbala పై విజయంతో ఆయన GM norm నిర్ధారించారు. A Open లో Oro 6/9 స్కోర్ చేశారు.

Faustino Oro వివరాలు: జన్మ – అక్టోబర్ 14, 2013; Buenos Aires, Argentina. తండ్రి చెస్ అభిమాని – COVID-19 లాక్‌డౌన్ (2020) లో 6 సంవత్సరాల వయసులో చెస్ నేర్చుకున్నారు. 9 సంవత్సరాల వయసులో 2300 rating సాధించారు. 10 సంవత్సరాల వయసులో Magnus Carlsen (World #1) ని ఓడించారు. 2024 జూన్‌లో 10 సంవత్సరాలు, 8 నెలల వయసులో International Master అయ్యారు. అతి పిన్నవయసు GM రికార్డు Abhimanyu Mishra (USA) దగ్గర ఉంది – 12 సంవత్సరాలు, 4 నెలలు, 25 రోజులు (2021).

10. ఉర్విల్ పటేల్ CSK vs LSG – 13 బంతుల్లో అర్ధశతకం: IPL చరిత్రలో ఉమ్మడి అత్యంత వేగవంతమైన రికార్డు

Chennai Super Kings (CSK) బ్యాట్స్‌మన్ ఉర్విల్ పటేల్ మే 11, 2026న MA Chidambaram Stadium, చెన్నైలో Lucknow Super Giants (LSG) కి వ్యతిరేకంగా IPL 2026 మ్యాచ్‌లో 13 బంతుల్లో అర్ధశతకం (50) సాధించి, IPL చరిత్రలో అత్యంత వేగవంతమైన అర్ధశతకం రికార్డులో Yashasvi Jaiswal (RR, 2023)తో సమానమయ్యారు. 204 రన్ల లక్ష్య వెంబడిలో CSK 45/1 వద్ద బ్యాట్ చేస్తున్నప్పుడు ఉర్విల్ వచ్చి 7 ఆరులు మరియు 1 ఫోర్తో 50 అరు బంతుల్లో సాధించారు. చివరకు 65 పరుగులు (23 బంతులు – 2 ఫోర్లు, 8 ఆరులు) చేసి వెళ్ళారు.

ఉర్విల్ పటేల్ వివరాలు: 27 సంవత్సరాల వయసు; Gujarat మూలం; Right-hand Wicketkeeper-Batter. 2024-25 Syed Mushtaq Ali Trophy లో 28 బంతుల్లో T20 శతకం (భారత అత్యంత వేగవంతమైన T20 శతకం). CSK IPL 2026 లో Vansh Bedi injury replacement గా చేరారు. “This is for you, Papa” అని రాసిన కాగితాన్ని జేబు నుండి తీసి భావోద్వేగంగా జరుపుకున్నారు. CSK ఈ మ్యాచ్‌లో 5 wickets తో విజయం సాధించింది. T20 అత్యంత వేగవంతమైన అర్ధశతకం: Dipendra Singh Airee (Nepal) – 9 బంతులు (2023 Asian Games).

11. అంతర్జాతీయ మొక్కల ఆరోగ్య దినం – మే 12, 2026; Theme: “Plant Biosecurity for Food Security”

ప్రతి సంవత్సరం మే 12న అంతర్జాతీయ మొక్కల ఆరోగ్య దినం (International Day of Plant Health – IDPH) పాటిస్తారు. 2026 థీమ్: “Plant Biosecurity for Food Security”. FAO డైరెక్టర్-జనరల్ QU Dongyu నేతృత్వంలో రోమ్‌లోని FAO ప్రధాన కార్యాలయంలో High-Level Hybrid Event జరిగింది. United Nations General Assembly మార్చి 2022లో ఈ దినోత్సవాన్ని ఏకగ్రీవంగా ఆమోదించింది (Resolution A/RES/76/256). ఇది International Year of Plant Health 2020 యొక్క కీలక వారసత్వం.

మొక్కల ఆరోగ్యం ఎందుకు ముఖ్యం: మొక్కలు మానవులు తినే ఆహారంలో 80% అందిస్తాయి; మనం పీల్చే ఆక్సిజన్‌లో 98% అందిస్తాయి. ప్రతి సంవత్సరం మొక్కల రోగాలు మరియు కీటకాలు ప్రపంచ ఆహార పంటలలో 40% వరకు నష్టపరుస్తున్నాయి. మొక్కల వ్యాధుల కారణంగా ప్రపంచ ఆర్థిక వ్యవస్థకు $220 బిలియన్ నష్టం. దురాక్రమణ కీటకాల వల్ల కనీసం $70 బిలియన్ నష్టం. వాతావరణ మార్పులు కొత్త కీటకాలకు అనుకూలమైన పరిస్థితులు కల్పిస్తున్నాయి.

12. తిరుపతి గంగమ్మ జాతర 2026 – స్త్రీ శక్తికి వందనం; మే 12 ప్రధాన జాతర దినం

ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో తిరుపతి ప్రజల అత్యంత ముఖ్యమైన జానపద పండుగ – తాటయ్యగుంట గంగమ్మ జాతర 2026 మే 5 నాటి అర్ధరాత్రి చాటింపుతో ప్రారంభమై, మే 13 తెల్లవారుఝామున విశ్వరూప దర్శనంతో ముగుస్తుంది. మే 12, 2026 (మంగళవారం) ప్రధాన జాతర దినం. తాటయ్యగుంట గంగమ్మ ఆలయం వద్ద లక్షలాది భక్తులు తరలివచ్చారు. గంగమ్మ శ్రీ వేంకటేశ్వర స్వామి చెల్లెలుగా విశ్వసిస్తారు.

జాతర ప్రత్యేకతలు: 7 వేషాలు (Bhairagi, Mathangi, Sunnapukundalu, Perantalu వేషాలతో సహా) – ప్రతి రోజూ గంగమ్మ భిన్న రూపంలో దర్శనమిస్తుంది. Perantalu Vesham: పురుషులు స్త్రీలుగా వేషం వేసుకుని ఆలయానికి వెళ్ళే విశేష ఆచారం (Kaikala వంశానికి చెందిన సాంప్రదాయం). చివరి రాత్రి ముందు Viswaroopam – విశాలమైన మట్టి విగ్రహం నిలబెడతారు; Chempa Tholagimpu తర్వాత మట్టిని భక్తులకు పంచుతారు. Ragi Ambali (Ragi + పెరుగు + అన్నం) పానీయం అందిస్తారు. Dappu వాయిద్యం జాతర ప్రత్యేక ముద్ర.

13. PM MITRA Park వరంగల్ ప్రారంభం – భారత తొలి పూర్తి కార్యాచరణ PM MITRA Park; ₹1,695 కోట్లు

ప్రధానమంత్రి నరేంద్ర మోదీ మే 10, 2026న తెలంగాణలోని వరంగల్ (వరంగల్ జిల్లా)లో PM MITRA (PM Mega Integrated Textile Region and Apparel) Park ప్రారంభించారు. ఇది దేశంలో మొట్టమొదటి పూర్తి కార్యాచరణ PM MITRA Park. దీన్ని Kakatiya Mega Textile Park (KMTP) అని కూడా పిలుస్తారు. అభివృద్ధి వ్యయం: ₹1,695.54 కోట్లు. వ్యాప్తి: 1,327 ఎకరాలు. PM Modi ₹9,400 కోట్ల విలువైన వివిధ ప్రాజెక్టులు తెలంగాణలో ప్రారంభించారు/శంకుస్థాపన చేశారు.

PM MITRA విశేషాలు: ప్రభుత్వ “5F” విజన్ (Farm to Fibre to Factory to Fashion to Foreign) అమలు. 62% పార్కు ఇప్పటికే అలాట్ అయింది. ₹6,000 కోట్ల పెట్టుబడులు అంచనా; 24,400 ఉద్యోగాలు సృష్టి లక్ష్యం. Evertop Textile and Apparel Complex Pvt. Ltd: PLI scheme కింద కూడా లబ్ధి పొందుతోంది; 12,800 మంది ఉద్యోగులు + ₹1,051 కోట్ల పెట్టుబడి. CETP (Common Effluent Treatment Plant) – Zero Liquid Discharge సాంకేతికత. వస్త్ర పరిశ్రమ మంత్రిత్వ శాఖ 7 PM MITRA Parks ను 2023 మార్చిలో ఆమోదించింది: తెలంగాణ, తమిళనాడు, కర్ణాటక, మహారాష్ట్ర, ఉత్తర్ప్రదేశ్, గుజరాత్, మధ్యప్రదేశ్.

14. SERSA జట్టు 2026 DRM Cup Table Tennis విజయం – విశాఖపట్నం రైల్వే ఇండోర్ స్టేడియం

విశాఖపట్నంలోని రైల్వే ఇండోర్ స్టేడియంలో జరిగిన 2026 DRM Cup Table Tennis టోర్నమెంట్‌లో Team SERSA విజేతగా నిలిచింది. వాల్తేర్ డివిజన్ (Visakhapatnam) రైల్వే విభాగంలో క్రీడలను ప్రోత్సహించే ఈ టోర్నమెంట్ DRM (Divisional Railway Manager) పేరిట నిర్వహించబడుతుంది. విశాఖపట్నం రైల్వే మండలం ECOR (East Coast Railway) పరిధిలో వస్తుంది.