Current Affairs 13 July 2026 Telugu – ఈరోజు జరిగిన ముఖ్యమైన జాతీయ, అంతర్జాతీయ, రక్షణ, సైన్స్ & టెక్నాలజీ, ఆరోగ్యం, విద్య, నియామకాలు, అవార్డులు, ఇండెక్స్ & ర్యాంకింగ్స్, అలాగే ఆంధ్రప్రదేశ్కు సంబంధించిన తాజా కరెంట్ అఫైర్స్ను ఈ వ్యాసంలో సులభమైన తెలుగులో అందిస్తున్నాము. హై సీస్ ఫిషరీస్ లెటర్ ఆఫ్ అథరైజేషన్, ఉత్తరప్రదేశ్ ఉపాధ్యాయుల క్యాష్లెస్ మెడికల్ స్కీమ్, గుండ్లుపేటలో థోరియం నిక్షేపాలు, ICMR హై ఆల్టిట్యూడ్ మెడిసిన్ సెంటర్, ప్రధాని మోదీ ఆస్ట్రేలియా పర్యటనలో 18 కీలక ఒప్పందాలు, INS మహేంద్రగిరి, ISRO CE20 క్రయోజెనిక్ ఇంజిన్, జైపూర్ హ్యాపీ సిటీ ఇండెక్స్ వంటి ముఖ్యాంశాలను పరీక్షలకు అనుగుణంగా సంక్షిప్తంగా వివరించాము. UPSC, APPSC, TGPSC, SSC, Railway, Banking మరియు ఇతర పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమవుతున్న అభ్యర్థులకు Current Affairs 13 July 2026 Telugu ఎంతో ఉపయోగపడుతుంది.
🔔 అప్డేట్స్ మిస్ అవ్వకండి — ఫాలో అవ్వండి
రోజువారీ Current Affairs • MCQ క్విజ్ • Free PDF అప్డేట్స్
📝 ఈ రోజు వార్తలపై 30 ప్రశ్నల పరీక్ష రాయాలనుకుంటున్నారా?
👉 పరీక్షకు ఇక్కడ నొక్కండి🌐 జాతీయ వార్తలు – Current Affairs 13 July 2026 Telugu
1. హైసీస్ ఫిషరీస్ కోసం లెటర్ ఆఫ్ అథరైజేషన్ జాతీయ కార్యక్రమం ప్రారంభం – భువనేశ్వర్, ఒడిశా; జులై 9, 2026; ఉపరాష్ట్రపతి సీపీ రాధాకృష్ణన్ ఆవిష్కరణ
ఉపరాష్ట్రపతి సీపీ రాధాకృష్ణన్ జులై 9, 2026న ఒడిశాలోని భువనేశ్వర్లో సముద్ర గర్భ మత్స్య వనరుల సుస్థిర వినియోగం కోసం లెటర్ ఆఫ్ అథరైజేషన్ (LoA) జాతీయ కార్యక్రమాన్ని ప్రారంభించారు. కేంద్ర మత్స్య శాఖ నిర్వహించిన ఈ కార్యక్రమంలో ఒడిశా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్ డాక్యుమెంట్ (2026-2036)ను కూడా ఆవిష్కరించారు. హైసీస్ ఫిషరీస్ అంటే తీర దేశపు ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలికి వెలుపల సముద్ర జలాల్లో చేపట్టే మత్స్య వేట కార్యకలాపాలు.
భారత జెండా కలిగిన మత్స్య నౌకలకు హైసీస్ ఫిషరీస్ సుస్థిర వినియోగ మార్గదర్శకాలు, 2025 కింద LoA తప్పనిసరి నిబంధనగా మారింది. ఈ లెటర్ నౌక-నిర్దిష్టమైనది, బదిలీ చేయలేనిది, రీఏఎల్క్రాఫ్ట్ ఫిషింగ్ వెసెల్ రిజిస్ట్రేషన్ పోర్టల్తో అనుసంధానమై ఉంటుంది. నేషనల్ కోఆపరేటివ్ ఎక్స్పోర్ట్స్ లిమిటెడ్ (NCEL)తో సహా మత్స్య సహకార సంఘాలు, నౌకల యజమానులకు LoAలను పంపిణీ చేశారు.
- హైసీస్ ఫిషరీస్ LoA జాతీయ కార్యక్రమం: జులై 9, 2026, భువనేశ్వర్ | ఆవిష్కరణ: ఉపరాష్ట్రపతి సీపీ రాధాకృష్ణన్
- ఒడిశా డీప్ సీ ఫిషింగ్ మిషన్ డాక్యుమెంట్: 2026-2036 కాలానికి
- మార్గదర్శకాలు: హైసీస్ ఫిషరీస్ సుస్థిర వినియోగ మార్గదర్శకాలు, 2025 | పోర్టల్: రీఏఎల్క్రాఫ్ట్ ఫిషింగ్ వెసెల్ రిజిస్ట్రేషన్
- ప్రత్యేక ఆర్థిక మండలి (EEZ) పరిధి: తీరం నుండి సాధారణంగా 200 నాటికల్ మైళ్లు
2. ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఉపాధ్యాయుల క్యాష్లెస్ మెడికల్ స్కీమ్ ప్రారంభం – వారణాసి; జులై 8, 2026; రూ.5 లక్షల కవరేజ్, SACHIS అమలు
ఉత్తరప్రదేశ్ ముఖ్యమంత్రి ఉపాధ్యాయుల క్యాష్లెస్ మెడికల్ స్కీమ్ (ముఖ్యమంత్రి శిక్షక్ క్యాష్లెస్ చికిత్సా యోజన)ను జులై 8, 2026న వారణాసిలో ప్రారంభించారు. ఈ పథకం ప్రభుత్వ, ఎయిడెడ్, గ్రాంట్-ఇన్-ఎయిడ్ పాఠశాలల్లోని బోధన, బోధనేతర సిబ్బంది, వారి ఆధారితులకు క్యాష్లెస్ వైద్య చికిత్సను అందిస్తుంది. శిక్షా మిత్రలు, ఇన్స్ట్రక్టర్లు, వంటవారు, కస్తూర్బా గాంధీ బాలికల పాఠశాలల సిబ్బంది కూడా ఈ పథకం పరిధిలోకి వస్తారు.
ఈ పథకం సుమారు 12-15 లక్షల మంది లబ్ధిదారులను కవర్ చేస్తుంది, కుటుంబానికి ఏటా రూ.5 లక్షల వరకు క్యాష్లెస్ చికిత్స లభిస్తుంది. వార్షిక ప్రీమియం మొత్తాన్ని రాష్ట్ర ప్రభుత్వమే భరిస్తుంది (సుమారు రూ.447 కోట్లు, ఒక్కో ఉపాధ్యాయుడికి సగటున రూ.3,000). స్టేట్ ఏజెన్సీ ఫర్ కాంప్రహెన్సివ్ హెల్త్ అండ్ ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్వీసెస్ (SACHIS) అమలు సంస్థగా వ్యవహరిస్తుంది. ప్రాథమిక విద్యా శాఖ, స్టేట్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా మధ్య ఒప్పందం ద్వారా 10 లక్షల మంది ఉపాధ్యాయులకు గ్రూప్ లైఫ్ ఇన్సూరెన్స్, పర్సనల్ యాక్సిడెంట్ ఇన్సూరెన్స్ కవరేజీని కూడా అందిస్తారు.
- ముఖ్యమంత్రి ఉపాధ్యాయుల క్యాష్లెస్ మెడికల్ స్కీమ్: జులై 8, 2026, వారణాసి | కవరేజ్: రూ.5 లక్షలు/కుటుంబం/ఏడాది
- లబ్ధిదారులు: 12-15 లక్షలు | వార్షిక ప్రీమియం: సుమారు రూ.447 కోట్లు (రాష్ట్ర ప్రభుత్వం భరిస్తుంది)
- అమలు సంస్థ: SACHIS (స్టేట్ ఏజెన్సీ ఫర్ కాంప్రహెన్సివ్ హెల్త్ అండ్ ఇంటిగ్రేటెడ్ సర్వీసెస్) | నమూనా: ఆయుష్మాన్ భారత్ తరహా
- భాగస్వామ్య బ్యాంక్: SBI (10 లక్షల మంది ఉపాధ్యాయులకు సామాజిక భద్రత కవర్)
3. కర్ణాటకలోని గుండ్లుపేటలో థోరియం నిక్షేపాల గుర్తింపు – చాముండేశ్వరనగర్ జిల్లా; జులై 9, 2026; GSI సర్వే
భారత భూగర్భ సర్వే సంస్థ (GSI) జులై 9, 2026న కర్ణాటకలోని చాముండేశ్వరనగర్ జిల్లా గుండ్లుపేట తాలూకాలో థోరియం కలిగిన ఖనిజ నిక్షేపాలను గుర్తించింది. కూతనూరు, పరిసర గ్రామాల్లో సుమారు 700 ఎకరాల్లో ఈ నిక్షేపాలను మ్యాప్ చేశారు, తవ్వకం, వేలం సన్నాహాల కోసం 20 ఎకరాలను ప్రధాన ప్రాంతంగా గుర్తించారు. థోరియం అణు సంఖ్య 90 కలిగిన సహజసిద్ధ రేడియోధార్మిక లోహం, రియాక్టర్ వాతావరణంలో ఫిజైల్ యురేనియం-233గా మారగలదు కాబట్టి అణు ఇంధన పరిశోధనలో దీన్ని వినియోగిస్తారు.
మొనజైట్ అనే ఫాస్ఫేట్ ఖనిజంలో అరుదైన మృత్తిక మూలకాలతో పాటు థోరియం కూడా ఉంటుంది, ఇది భారత తీర ప్రాంతాల్లోని ఇసుక నిక్షేపాల్లో లభిస్తుంది. కేరళ, తమిళనాడు, ఒడిశా తీర ప్రాంతాల్లో మొనజైట్ ఇసుక ఆధారిత థోరియం నిక్షేపాలు అధికంగా ఉన్నాయి. గుండ్లుపేట ఆవిష్కరణకు ముందు సమీపంలోని చిక్కమ్మతాయి కొండల ప్రాంతంలో కూడా థోరియం నిక్షేపాలను గుర్తించారు.
- గుండ్లుపేట థోరియం నిక్షేపాలు: చాముండేశ్వరనగర్ జిల్లా, కర్ణాటక | గుర్తింపు: జులై 9, 2026, GSI
- విస్తీర్ణం: సుమారు 700 ఎకరాలు (కూతనూరు పరిసర గ్రామాలు) | ప్రధాన ప్రాంతం: 20 ఎకరాలు
- థోరియం: అణు సంఖ్య 90, ఆక్టినైడ్ శ్రేణి మూలకం | మూల ఖనిజం: మొనజైట్
- భారత్లో ప్రధాన థోరియం నిక్షేపాలు: కేరళ, తమిళనాడు, ఒడిశా తీర ఇసుక ప్రాంతాలు | GSI పరిధి: గనుల మంత్రిత్వ శాఖ
4. భారత తొలి హై ఆల్టిట్యూడ్ మెడిసిన్ సెంటర్ ఏర్పాటుకు ICMR చర్యలు – కీలాంగ్, లాహౌల్-స్పితి జిల్లా, హిమాచల్ప్రదేశ్
భారత వైద్య పరిశోధనా మండలి (ICMR) హిమాచల్ప్రదేశ్లో దేశంలోనే తొలి హై ఆల్టిట్యూడ్ మెడిసిన్, పబ్లిక్ హెల్త్ రీసెర్చ్ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేయనుంది. లాహౌల్-స్పితి జిల్లా కేంద్రమైన కీలాంగ్లో ఈ కేంద్రం రానుంది, ఇది ప్రస్తుత ICMR ఫీల్డ్ స్టేషన్ను బహుళ విభాగ పరిశోధనా కేంద్రంగా అప్గ్రేడ్ చేస్తుంది. ఎత్తైన హిమాలయ ప్రాంతంలో ఉన్న కీలాంగ్ పశ్చిమ హిమాలయాల్లో అత్యంత ఎత్తైన ప్రాంతాల్లో ఒకటి.
ఈ కేంద్రం ఆల్టిట్యూడ్ ఫిజియాలజీ, అక్లిమటైజేషన్, పర్వత వైద్యం, వాతావరణ-సున్నిత వ్యాధులు, అంటువ్యాధులు, మాతా-శిశు ఆరోగ్యం, పోషకాహారం, మానసిక ఆరోగ్యంపై పరిశోధనలు చేపడుతుంది. డిజిటల్ హెల్త్ ప్లాట్ఫారమ్లు, టెలిమెడిసిన్, డ్రోన్ ఆధారిత మందుల డెలివరీ వ్యవస్థలను వినియోగిస్తారు. సాయుధ దళాల వైద్య సేవలు (AFMS), DRDO, హిమాచల్ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం, విద్యా సంస్థలతో ఈ కేంద్రం సహకరిస్తుంది.
- ICMR హై ఆల్టిట్యూడ్ మెడిసిన్ సెంటర్: కీలాంగ్, లాహౌల్-స్పితి జిల్లా, హిమాచల్ప్రదేశ్ | భారత్లో తొలిది
- పరిశోధనా అంశాలు: ఆల్టిట్యూడ్ ఫిజియాలజీ, పర్వత వైద్యం, వాతావరణ-సున్నిత వ్యాధులు
- సాంకేతికత: డిజిటల్ హెల్త్, టెలిమెడిసిన్, డ్రోన్ ఆధారిత మందుల డెలివరీ
- భాగస్వాములు: సాయుధ దళాల వైద్య సేవలు (AFMS), DRDO, హిమాచల్ప్రదేశ్ ప్రభుత్వం
5. ఉన్నత విద్యలో స్థూల నమోదు నిష్పత్తిలో తమిళనాడు దేశంలోనే అగ్రస్థానం – GER 52.3% (2023-24); AISHE నివేదిక
2023-24 విద్యా సంవత్సరానికి ఉన్నత విద్యలో తమిళనాడు 52.3% స్థూల నమోదు నిష్పత్తి (GER)ని నమోదు చేసింది. కేంద్ర ప్రభుత్వం విడుదల చేసిన తాజా అఖిల భారత ఉన్నత విద్యా సర్వే (AISHE) నివేదికలో ఈ గణాంకాలు వెల్లడయ్యాయి. ఉన్నత విద్యలో GER అనేది నిర్దిష్ట విద్యా స్థాయిలో నమోదైన విద్యార్థుల సంఖ్యను ఆ స్థాయికి సంబంధించిన అధికారిక వయో వర్గ జనాభాతో పోల్చి శాతంగా చూపే సూచిక; భారత్లో ఇది 18-23 ఏళ్ల వయో వర్గానికి లెక్కిస్తారు. జాతీయ సగటు 30% కంటే తమిళనాడు గణనీయంగా ముందుంది.
తమిళనాడు GER 2021-22లో 47.0% నుండి 2022-23లో 49.1%కి, 2023-24లో 52.3%కి పెరిగింది. మహిళా GER 53.1%గా, పురుషుల GER 51.6%గా నమోదైంది; వరుసగా మూడేళ్లుగా మహిళా GER పురుషుల కంటే ఎక్కువగా ఉంది. 18-23 ఏళ్ల వయో వర్గంలోని 68.4 లక్షల మందిలో 35.8 లక్షల మంది ఉన్నత విద్యలో నమోదయ్యారు. రాష్ట్రంలో 2,18,656 మంది ఫ్యాకల్టీ సభ్యులు ఉన్నారు, ఇది దేశ మొత్తం బోధనా సిబ్బందిలో 12.6%.
- తమిళనాడు ఉన్నత విద్యా GER (2023-24): 52.3% | జాతీయ సగటు: 30%
- నివేదిక: అఖిల భారత ఉన్నత విద్యా సర్వే (AISHE) | GER లెక్కింపు వయో వర్గం: 18-23 ఏళ్లు
- మహిళా GER: 53.1% | పురుషుల GER: 51.6% (వరుసగా 3వ ఏడాది మహిళలదే పైచేయి)
- ఫ్యాకల్టీ సభ్యులు: 2,18,656 (దేశ మొత్తంలో 12.6%) | GER ధోరణి: 2021-22: 47.0% → 2023-24: 52.3%
6. ఢిల్లీలో ఉచిత బస్సు ప్రయాణానికి పింక్ సహేలీ స్మార్ట్ కార్డు తప్పనిసరి – ఆగస్టు 1, 2026 నుండి; పేపర్ టికెట్లు జులై 31 వరకే చెల్లుబాటు
ఢిల్లీలో మహిళలు, లింగమార్పిడి ప్రయాణికుల కోసం రూపొందించిన డిజిటల్ ట్రావెల్ కార్డు అయిన పింక్ సహేలీ స్మార్ట్ కార్డు ఆగస్టు 1, 2026 నుండి DTC, క్లస్టర్ బస్సుల్లో ఉచిత ప్రయాణానికి తప్పనిసరి కానుంది. పింక్ పేపర్ టికెట్లు జులై 31, 2026 వరకు మాత్రమే చెల్లుబాటు అవుతాయి. రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము మార్చి 2, 2026న ఈ కార్డును ప్రారంభించారు; ఇది కేంద్రం వన్ నేషన్, వన్ కార్డ్ ఫ్రేమ్వర్క్, నేషనల్ కామన్ మొబిలిటీ కార్డు (NCMC) వ్యవస్థతో అనుసంధానమై ఉంది.
12 ఏళ్లు పైబడిన ఢిల్లీ మహిళలు, లింగమార్పిడి నివాసితులు ఈ పథకానికి అర్హులు; దరఖాస్తుకు ఢిల్లీ ఆధార్ కార్డు, ఆధార్-అనుసంధానిత మొబైల్ నంబర్ అవసరం. మే 18, 2026 నాటికి ఢిల్లీ వ్యాప్తంగా 73 కేంద్రాల ద్వారా 8,40,618 పింక్ సహేలీ స్మార్ట్ కార్డులను జారీ చేశారు. ఢిల్లీ ప్రభుత్వం 2026-27 బడ్జెట్లో ఉచిత బస్సు ప్రయాణ పథకం, దాని డిజిటల్ అనుసంధానం కోసం రూ.450 కోట్లు కేటాయించింది.
- పింక్ సహేలీ స్మార్ట్ కార్డు తప్పనిసరి: ఆగస్టు 1, 2026 నుండి | పేపర్ టికెట్లు చెల్లుబాటు: జులై 31, 2026 వరకు
- ప్రారంభం: మార్చి 2, 2026, రాష్ట్రపతి ద్రౌపది ముర్ము | అనుసంధానం: వన్ నేషన్ వన్ కార్డ్, NCMC
- అర్హత: 12+ ఏళ్ల మహిళలు, లింగమార్పిడి నివాసితులు (ఢిల్లీ ఆధార్ అవసరం)
- జారీ అయిన కార్డులు (మే 18, 2026 నాటికి): 8,40,618 | బడ్జెట్ కేటాయింపు (2026-27): రూ.450 కోట్లు
7. ప్రధాని మోదీ ఆస్ట్రేలియా పర్యటనలో 18 ప్రధాన ఒప్పందాలు – మెల్బోర్న్; జులై 8-10, 2026; రక్షణ, ఇంధనం, సాంకేతిక భాగస్వామ్యం విస్తరణ
ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ జులై 8-10, 2026 ఆస్ట్రేలియా పర్యటనలో రక్షణ, సముద్ర భద్రత, ఇంధనం, కీలక సాంకేతికతలు, విద్య, గనుల తవ్వకం, పరిశోధన, సాంస్కృతిక పరిరక్షణ రంగాలకు సంబంధించి 18 ప్రధాన ఒప్పందాలు కుదుర్చుకున్నారు. విదేశాంగ మంత్రిత్వ శాఖ ప్రకారం, రక్షణ-భద్రతా సహకారంపై ఉమ్మడి ప్రకటన, మారిటైమ్ సెక్యూరిటీ కొలాబరేషన్ రోడ్మ్యాప్, ఇంధన భద్రతపై ఉమ్మడి ప్రకటన, భారత్-ఆస్ట్రేలియా పౌర అణు ఒప్పందం కింద పరిపాలనా ఏర్పాటు వంటివి ఇందులో ఉన్నాయి. అణు ఒప్పందం కింద ఆస్ట్రేలియా యురేనియం భారత్కు సరఫరా కానుంది.
సైబర్, కీలక సాంకేతికతలు, సప్లై చెయిన్ల కోసం ఆస్ట్రేలియా-ఇండియా భాగస్వామ్యాన్ని ప్రారంభించారు; భారత కోస్ట్ గార్డ్, ఆస్ట్రేలియా మారిటైమ్ బోర్డర్ కమాండ్ మధ్య ఒప్పందం కుదిరింది. భువనేశ్వర్లోని నేషనల్ స్కిల్ ట్రైనింగ్ ఇన్స్టిట్యూట్లో మైనింగ్ సెంటర్ ఆఫ్ ఎక్సలెన్స్ ఏర్పాటుకు ఒప్పందం, బెంగళూరులో ఫ్లిండర్స్ యూనివర్సిటీ క్యాంపస్, గురుగ్రామ్లో విక్టోరియా యూనివర్సిటీ క్యాంపస్లకు అనుమతులు లభించాయి. ఆస్ట్రేలియా నుండి నంది విగ్రహం, భద్రకాళితో త్రిశూలం, స్కంద విగ్రహం సహా మూడు పురాతన కళాఖండాలను భారత్కు తిరిగి అప్పగించారు. గాంధీనగర్లోని పండిట్ దీన్దయాళ్ ఇంధన విశ్వవిద్యాలయంలో రూఫ్టాప్ సోలార్ ట్రైనింగ్ అకాడమీని ప్రారంభించారు, ఇక్కడ 2,000 మంది మహిళలు, యువతకు సోలార్ టెక్నీషియన్లుగా శిక్షణ ఇస్తారు.
- మోదీ ఆస్ట్రేలియా పర్యటన: జులై 8-10, 2026, మెల్బోర్న్ | మొత్తం ఒప్పందాలు: 18
- కీలక ఒప్పందాలు: రక్షణ-భద్రత ఉమ్మడి ప్రకటన, మారిటైమ్ సెక్యూరిటీ రోడ్మ్యాప్, పౌర అణు ఒప్పంద పరిపాలనా ఏర్పాటు (యురేనియం సరఫరా)
- విద్యా ఒప్పందాలు: ఫ్లిండర్స్ యూనివర్సిటీ (బెంగళూరు క్యాంపస్), విక్టోరియా యూనివర్సిటీ (గురుగ్రామ్ క్యాంపస్)
- సాంస్కృతిక పరిరక్షణ: 3 పురాతన కళాఖండాల పునరుద్ధరణ (నంది, భద్రకాళి త్రిశూలం, స్కంద విగ్రహం)
8. ప్రపంచంలోనే తొలి వారానికి ఒకసారి తీసుకునే బేసల్ ఇన్సులిన్ ‘అవీక్లీ’ భారత్లో ఆవిష్కరణ – న్యూఢిల్లీ; జులై 9, 2026; నోవో నార్డిస్క్
డానిష్ ఔషధ సంస్థ నోవో నార్డిస్క్ జులై 9, 2026న న్యూఢిల్లీలో వారానికి ఒకసారి తీసుకునే బేసల్ ఇన్సులిన్ ఇంజెక్షన్ అవీక్లీ (ఇన్సులిన్ ఐకోడెక్)ను భారత్లో ఆవిష్కరించింది. టైప్ 1, టైప్ 2 మధుమేహం ఉన్న పెద్దలకు ఈ మందును సూచిస్తారు. ఇది వార్షిక ఇంజెక్షన్ల సంఖ్యను 365 నుండి 52కు తగ్గిస్తుంది. ప్రపంచవ్యాప్తంగా క్లినికల్ వినియోగం కోసం ఆమోదం పొందిన తొలి వారానికి ఒకసారి తీసుకునే బేసల్ ఇన్సులిన్గా నోవో నార్డిస్క్ దీన్ని అభివర్ణించింది.
70 యూనిట్ల వారపు మోతాదు ధర రూ.261; 1 మి.లీ (700 యూనిట్లు) పెన్ ధర రూ.2,611, 3 మి.లీ (2,100 యూనిట్లు) పెన్ ధర రూ.7,833గా నిర్ణయించారు. దీనితో పోలిస్తే మార్కెట్లోని రోజువారీ బేసల్ ఇన్సులిన్ ఉత్పత్తుల 70 యూనిట్ల ధర రూ.345-453గా ఉంది. భారత్లో 10.1 కోట్ల మందికి పైగా మధుమేహంతో బాధపడుతుండగా, మరో 13.6 కోట్ల మంది ప్రీడయాబెటిస్తో ఉన్నారు. ప్రస్తుతం భారత్లో సుమారు 60 లక్షల మంది ఇన్సులిన్ చికిత్స పొందుతున్నారు.
- అవీక్లీ (ఇన్సులిన్ ఐకోడెక్): ప్రపంచంలోనే తొలి వారానికి ఒకసారి బేసల్ ఇన్సులిన్ | తయారీ సంస్థ: నోవో నార్డిస్క్ (డెన్మార్క్)
- భారత్లో ఆవిష్కరణ: జులై 9, 2026, న్యూఢిల్లీ | ఇంజెక్షన్ల తగ్గింపు: ఏటా 365 నుండి 52కు
- ధర: 70 యూనిట్ల వారపు మోతాదు రూ.261 | భారత్లో మధుమేహుల సంఖ్య: 10.1 కోట్లకు పైగా
- ప్రీడయాబెటిస్ ఉన్నవారు: 13.6 కోట్లు | ప్రస్తుతం ఇన్సులిన్ చికిత్సలో ఉన్నవారు: సుమారు 60 లక్షలు
9. గుజరాత్ డేటా సెంటర్ పాలసీ 2026-29 ఆవిష్కరణ – గాంధీనగర్; జులై 9, 2026; రూ.6 లక్షల కోట్ల పెట్టుబడి లక్ష్యం
గుజరాత్ ముఖ్యమంత్రి భూపేంద్ర పటేల్ జులై 9, 2026న గాంధీనగర్లో రాష్ట్రం తొలి డేటా సెంటర్ పాలసీ 2026-29ను ఆవిష్కరించారు. ఈ పాలసీ రూ.6 లక్షల కోట్ల పెట్టుబడిని, 7.5 గిగావాట్ల డేటా సెంటర్ సామర్థ్యాన్ని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది; హైపర్స్కేల్ డేటా సెంటర్లు, క్లౌడ్ మౌలిక సదుపాయాలు, AI ఆధారిత డిజిటల్ సేవలను ఇది కవర్ చేస్తుంది. సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ శాఖ ఈ పాలసీ అమలు, అనుమతుల కోసం నోడల్ ఏజెన్సీగా వ్యవహరిస్తుంది.
ఈ పాలసీ కింద 20 ఏళ్ల పాటు యూనిట్కు రూ.1 విద్యుత్ టారిఫ్ సబ్సిడీ, SGST-విద్యుత్ సుంకంలో 100% రీయింబర్స్మెంట్, స్టాంప్ డ్యూటీ మినహాయింపు వంటి ఆర్థిక ప్రోత్సాహకాలు లభిస్తాయి. డేటా సెంటర్ నిర్వాహకులు కనీసం 51% విద్యుత్ను పునరుత్పాదక వనరుల నుండి పొందాలి. ధోలేరా ప్రత్యేక పెట్టుబడి ప్రాంతాన్ని హైపర్స్కేల్ డేటా సెంటర్ల ప్రధాన కేంద్రంగా గుర్తించారు, ఇక్కడ అదనంగా 2.5% మూలధన సబ్సిడీ లభిస్తుంది. గుజరాత్లో రెండు కొత్త కేబుల్ ల్యాండింగ్ స్టేషన్లను కూడా ప్రణాళిక చేశారు.
- గుజరాత్ డేటా సెంటర్ పాలసీ 2026-29: జులై 9, 2026, గాంధీనగర్ | ముఖ్యమంత్రి: భూపేంద్ర పటేల్
- పెట్టుబడి లక్ష్యం: రూ.6 లక్షల కోట్లు | సామర్థ్య లక్ష్యం: 7.5 GW
- ప్రధాన హబ్: ధోలేరా ప్రత్యేక పెట్టుబడి ప్రాంతం (అదనపు 2.5% మూలధన సబ్సిడీ)
- పునరుత్పాదక ఇంధన నిబంధన: కనీసం 51% | నోడల్ ఏజెన్సీ: సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ శాఖ
🌍 అంతర్జాతీయ వార్తలు – Current Affairs 13 July 2026 Telugu
10. GPT-5.6 విస్తృత విడుదలకు అమెరికా ప్రభుత్వ అనుమతి – ఓపెన్ఏఐ; జులై 2026; వాణిజ్య శాఖ ఆమోదం
అమెరికా వాణిజ్య శాఖలోని సెంటర్ ఫర్ AI స్టాండర్డ్స్ అండ్ ఇన్నోవేషన్ (CAISI) అదనపు సాంకేతిక పరీక్షల అనంతరం ఓపెన్ఏఐ యొక్క GPT-5.6 మోడల్ కుటుంబం విస్తృత విడుదలకు ఆమోదం తెలిపింది. గతంలో ఈ మోడల్ ప్రభుత్వం ధృవీకరించిన సుమారు 20 భాగస్వామ్య సంస్థలకు మాత్రమే పరిమితమై ఉండేది; ఈ ఆమోదంతో ChatGPT, Codex, API వినియోగదారులకు దశలవారీగా అందుబాటులోకి వస్తోంది.
GPT-5.6 మూడు అంచెల మోడల్ కుటుంబం: సోల్ (ఫ్లాగ్షిప్ రీజనింగ్ మోడల్), టెర్రా (మధ్యస్థ శ్రేణి, తక్కువ ఖర్చు), లూనా (వేగవంతమైన, తక్కువ ఖర్చు గల మోడల్). సైబర్ సెక్యూరిటీ, జీవ-రసాయన రిస్క్ల విషయంలో ఈ మూడు మోడళ్లను ‘హై కెపబిలిటీ’గా వర్గీకరించారు, అయితే ఓపెన్ఏఐ ‘సైబర్ క్రిటికల్’ పరిమితి కంటే దిగువన ఇవి ఉన్నాయని పేర్కొంది.
- GPT-5.6 విస్తృత విడుదల ఆమోదం: అమెరికా వాణిజ్య శాఖ (CAISI) | సంస్థ: ఓపెన్ఏఐ
- మోడల్ కుటుంబం: సోల్ (ఫ్లాగ్షిప్), టెర్రా (మధ్యస్థ), లూనా (వేగవంతమైన)
- వర్గీకరణ: సైబర్ సెక్యూరిటీ, జీవ-రసాయన రిస్క్లలో ‘హై కెపబిలిటీ’
- గతంలో పరిమితం: సుమారు 20 ప్రభుత్వ-ధృవీకరించిన భాగస్వాములకు మాత్రమే
11. 2027లో జెనీవాలో గ్లోబల్ AI సదస్సు నిర్వహణకు స్విట్జర్లాండ్ ప్రకటన – జూన్ 21-22, 2027; పాలెక్స్పోలో వేదిక
2026 AI ఫర్ గుడ్ గ్లోబల్ సమ్మిట్లో స్విస్ ఫెడరల్ కౌన్సిలర్ ఆల్బర్ట్ రోస్తీ 2027లో జెనీవాలో తదుపరి వరల్డ్ సమ్మిట్ ఆన్ AIని స్విట్జర్లాండ్ నిర్వహించనున్నట్లు ప్రకటించారు. జెనీవా AI సదస్సు 2027ను జూన్ 21-22, 2027 తేదీల్లో జెనీవాలోని పాలెక్స్పో వేదికగా నిర్వహించనున్నారు. అంతర్జాతీయ టెలికమ్యూనికేషన్ యూనియన్ (ITU), ఐక్యరాజ్యసమితి భాగస్వాములతో కలిసి ఈ సదస్సును సహ-నిర్వహిస్తారు.
ఈ సదస్సు ప్రభుత్వాలు, అంతర్జాతీయ సంస్థలు, సాంకేతిక సంస్థలు, పరిశోధకులు, పౌర సమాజాన్ని ఒకే వేదికపైకి తీసుకువచ్చి AI బాధ్యతాయుత వినియోగం, పాలనపై ఉమ్మడి ప్రపంచ ఫ్రేమ్వర్క్ను రూపొందించడం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. భారత్ 2026లో నిర్వహించిన AI ఇంపాక్ట్ సమ్మిట్ నుండి ఈ కార్యక్రమం ఊపందుకుంది. బ్లెచ్లీ పార్క్ (UK, 2023), సియోల్ (2024), పారిస్ (2025) తర్వాత ఇది నాలుగో గ్లోబల్ AI సదస్సు కానుంది.
- జెనీవా AI సదస్సు 2027: జూన్ 21-22, 2027, పాలెక్స్పో, జెనీవా | ప్రకటన: ఫెడరల్ కౌన్సిలర్ ఆల్బర్ట్ రోస్తీ
- సహ-నిర్వాహకులు: ఇంటర్నేషనల్ టెలికమ్యూనికేషన్ యూనియన్ (ITU), ఐక్యరాజ్యసమితి భాగస్వాములు
- మునుపటి గ్లోబల్ AI సదస్సులు: బ్లెచ్లీ పార్క్ (2023), సియోల్ (2024), పారిస్ (2025), న్యూఢిల్లీ (2026)
🛡️ రక్షణ వ్యవహారాలు – Current Affairs 13 July 2026 Telugu
12. స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్ INS మహేంద్రగిరిని నౌకాదళంలో చేర్చనున్న భారత నౌకాదళం – విశాఖపట్నం; జులై 11, 2026; ప్రాజెక్టు 17A చివరి నౌక
భారత నౌకాదళానికి చెందిన స్వదేశీ నిర్మిత స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్ INS మహేంద్రగిరిని జులై 11, 2026న విశాఖపట్నంలోని నావల్ డాక్యార్డ్లో నౌకాదళంలో చేర్చనున్నారు. రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్ ఈ కమిషనింగ్ కార్యక్రమానికి అధ్యక్షత వహిస్తారు. ఈ యుద్ధనౌకను ముంబైలోని మజగావ్ డాక్ షిప్బిల్డర్స్ లిమిటెడ్ నిర్మించగా, భారత నౌకాదళ వార్షిప్ డిజైన్ బ్యూరో దీన్ని రూపొందించింది.
ప్రాజెక్టు 17A అనేది శివాలిక్-తరగతి ఫ్రిగేట్ల తర్వాత చేపట్టిన నీలగిరి-తరగతి స్టెల్త్ ఫ్రిగేట్ల నిర్మాణ కార్యక్రమం. INS మహేంద్రగిరి ఈ శ్రేణిలో చివరి, ఏడో యుద్ధనౌక. దీనిలో 75% పైగా స్వదేశీ కంటెంట్ ఉంది. తూర్పు కనుమల్లోని మహేంద్రగిరి పర్వత శ్రేణి పేరిట దీనికి నామకరణం చేశారు; ఈ పేరు కలిగిన తొలి భారత నౌకాదళ యుద్ధనౌక ఇదే. ఇది తూర్పు నౌకాదళంలో చేరనుంది.
- INS మహేంద్రగిరి కమిషనింగ్: జులై 11, 2026, విశాఖపట్నం నావల్ డాక్యార్డ్ | అధ్యక్షత: రక్షణ మంత్రి రాజ్నాథ్ సింగ్
- నిర్మాణ సంస్థ: మజగావ్ డాక్ షిప్బిల్డర్స్ లిమిటెడ్, ముంబై | ప్రాజెక్టు: 17A (నీలగిరి-తరగతి)
- స్వదేశీ కంటెంట్: 75% పైగా | సిరీస్లో స్థానం: 7వ (చివరి) నౌక
- నామకరణం: తూర్పు కనుమల్లోని మహేంద్రగిరి పర్వత శ్రేణి | చేరనున్న ఫ్లీట్: తూర్పు నౌకాదళం
🎤 సదస్సులు & సమావేశాలు – Current Affairs 13 July 2026 Telugu
13. వన్యప్రాణి సంస్థ (WII) సొసైటీ 28వ సమావేశం – కోయంబత్తూరు; జులై 9, 2026; పునర్వ్యవస్థీకరణ తర్వాత తొలి సమావేశం
పునర్వ్యవస్థీకరించిన వన్యప్రాణి సంస్థ ఆఫ్ ఇండియా (WII) సొసైటీ 28వ సమావేశం జులై 9, 2026న తమిళనాడులోని కోయంబత్తూరులో గల సెంట్రల్ అకాడమీ ఫర్ స్టేట్ ఫారెస్ట్ సర్వీస్ (CASFOS)లో జరిగింది. కేంద్ర పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పుల శాఖ మంత్రి భూపేందర్ యాదవ్, WII సొసైటీ అధ్యక్షుడిగా ఈ సమావేశానికి అధ్యక్షత వహించారు. వన్యప్రాణి పరిశోధన, శిక్షణ, సలహా మద్దతు కోసం జాతీయ కేంద్రంగా వ్యవహరించే WII పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ పరిధిలోని స్వతంత్ర సంస్థ.
3 ఏళ్ల కాలానికి పునర్వ్యవస్థీకరించిన WII సొసైటీకి ఇది తొలి సమావేశం; మునుపటి సభ్యుల పదవీకాలం ఏప్రిల్ 2026లో ముగిసింది. వికసిత్ భారత్ @2047 జాతీయ దార్శనికతతో WII పరిశోధన, శిక్షణ, విధాన మద్దతు ఫ్రేమ్వర్క్ను అనుసంధానం చేయడంపై చర్చించారు. మానవ-వన్యప్రాణి సంఘర్షణ పరిష్కారం, సాంకేతికత ఆధారిత నిర్వహణ, సామర్థ్య నిర్మాణంపై దృష్టి సారించారు. WII డైరెక్టర్, సొసైటీ మెంబర్-సెక్రటరీ డాక్టర్ జి.ఎస్. భరద్వాజ్ సంస్థ విజయాలు, ప్రస్తుత ప్రాధాన్యతలపై అవలోకనాన్ని అందించారు.
- WII సొసైటీ 28వ సమావేశం: జులై 9, 2026, CASFOS, కోయంబత్తూరు | అధ్యక్షత: భూపేందర్ యాదవ్
- వన్యప్రాణి సంస్థ ప్రధాన కేంద్రం: డెహ్రాడూన్, ఉత్తరాఖండ్ | పరిధి: పర్యావరణ మంత్రిత్వ శాఖ
- సొసైటీ పునర్వ్యవస్థీకరణ కాలం: 3 ఏళ్లు | దార్శనికత అనుసంధానం: వికసిత్ భారత్ @2047
- డైరెక్టర్/మెంబర్-సెక్రటరీ: డాక్టర్ జి.ఎస్. భరద్వాజ్
🔬 సైన్స్ & టెక్నాలజీ – Current Affairs 13 July 2026 Telugu
14. LVM3-M7 కోసం CE20 క్రయోజెనిక్ ఇంజన్ హాట్ టెస్ట్ విజయవంతం – మహేంద్రగిరి, తమిళనాడు; జులై 6, 2026; ISRO
భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ISRO) జులై 6, 2026న తమిళనాడులోని మహేంద్రగిరిలో గల ISRO ప్రొపల్షన్ కాంప్లెక్స్లో CE20 క్రయోజెనిక్ ఇంజన్కు ఫ్లైట్ అక్సెప్టెన్స్ హాట్ టెస్ట్ను నిర్వహించింది. ఈ ఇంజన్ LVM3 ప్రయోగ వాహనం ఏడో కార్యాచరణ మిషన్ అయిన LVM3-M7 ఎగువ దశ కోసం ఉద్దేశించినది. CE20 అనేది LVM3 కోసం అభివృద్ధి చేసిన క్రయోజెనిక్ ఎగువ-దశ ఇంజన్; అత్యంత తక్కువ ఉష్ణోగ్రతల్లో నిల్వ చేసిన ఇంధనాలను క్రయోజెనిక్ ఇంజన్లు వినియోగిస్తాయి.
ఈ పరీక్షలో ISRO కొత్తగా అభివృద్ధి చేసిన నాజిల్ ప్రొటెక్షన్ సిస్టమ్ను తొలిసారిగా ఫ్లైట్ అక్సెప్టెన్స్ పరీక్షలో వినియోగించింది. పరీక్ష సమయంలో ఇంజన్ 19.5 టన్నుల థ్రస్ట్తో 45 సెకన్ల పాటు, ఆ తర్వాత గరిష్ఠ రేటెడ్ థ్రస్ట్ అయిన 22 టన్నులతో 25 సెకన్ల పాటు నడిచింది. చంద్రయాన్-2, చంద్రయాన్-3, మూడు వాణిజ్య ప్రయోగాలతో సహా 8 వరుస LVM3 మిషన్లలో CE20 ఇప్పటికే విజయవంతంగా ఎగిరింది. గగన్యాన్ మానవసహిత అంతరిక్ష యాత్రల కోసం అవసరమైన హ్యూమన్-రేటింగ్ అర్హతలను కూడా CE20 ఇంజన్ చేరుకుంది.
- CE20 హాట్ టెస్ట్: జులై 6, 2026, ISRO ప్రొపల్షన్ కాంప్లెక్స్, మహేంద్రగిరి, తమిళనాడు | మిషన్: LVM3-M7
- పరీక్ష వివరాలు: 19.5 టన్నుల థ్రస్ట్ (45 సెకన్లు) → 22 టన్నుల గరిష్ఠ థ్రస్ట్ (25 సెకన్లు)
- కొత్త వ్యవస్థ: నాజిల్ ప్రొటెక్షన్ సిస్టమ్ (తొలిసారి వినియోగం)
- గత విజయాలు: 8 వరుస LVM3 మిషన్లు (చంద్రయాన్-2, 3 సహా) | గగన్యాన్ కోసం హ్యూమన్-రేటెడ్
👤 నియామకాలు – Current Affairs 13 July 2026 Telugu
15. సౌత్ ఇండియన్ బ్యాంక్ MD & CEOగా మహేష్ పైకి RBI ఆమోదం – 3 ఏళ్ల కాలానికి; అక్టోబర్ 1, 2026 నుండి
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) మహేష్ మురళీధర్ పైని సౌత్ ఇండియన్ బ్యాంక్ మేనేజింగ్ డైరెక్టర్, చీఫ్ ఎగ్జిక్యూటివ్ ఆఫీసర్గా అక్టోబర్ 1, 2026 నుండి 3 ఏళ్ల కాలానికి నియమించేందుకు జులై 7, 2026న ఆమోదం తెలిపింది. ప్రస్తుతం కెనరా బ్యాంక్లో డిజిటల్ బ్యాంకింగ్, ఇన్నోవేషన్ విభాగానికి చీఫ్ జనరల్ మేనేజర్గా వ్యవహరిస్తున్న 50 ఏళ్ల మహేష్ పైకి బ్యాంకింగ్ రంగంలో దాదాపు మూడు దశాబ్దాల అనుభవం ఉంది.
ఈ నియామక ప్రతిపాదనను జులై 16, 2026న జరిగే బోర్డు సమావేశంలో ఆమోదించనున్నారు, ఆ తర్వాత వాటాదారుల ఆమోదం కూడా పొందవలసి ఉంటుంది. తన పదవీకాలం ముగిసిన తర్వాత తిరిగి పదవి కోసం దరఖాస్తు చేయనని ముందుగానే ప్రకటించిన పి.ఆర్. శేషాద్రి స్థానంలో మహేష్ పై బాధ్యతలు స్వీకరించనున్నారు. కర్ణాటక స్టేట్ ఫైనాన్షియల్ కార్పొరేషన్, కెనరా బ్యాంక్ సెక్యూరిటీస్ లిమిటెడ్ బోర్డుల్లో డైరెక్టర్గా కూడా మహేష్ పై వ్యవహరిస్తున్నారు.
- మహేష్ మురళీధర్ పై: సౌత్ ఇండియన్ బ్యాంక్ MD & CEO | పదవీకాలం: 3 ఏళ్లు, అక్టోబర్ 1, 2026 నుండి
- RBI ఆమోదం తేదీ: జులై 7, 2026 | ప్రస్తుత హోదా: చీఫ్ జనరల్ మేనేజర్, కెనరా బ్యాంక్ (డిజిటల్ బ్యాంకింగ్)
- వయసు: 50 ఏళ్లు | పూర్వాధికారి: పి.ఆర్. శేషాద్రి
- సౌత్ ఇండియన్ బ్యాంక్ ప్రధాన కేంద్రం: త్రిస్సూర్, కేరళ
🏆 అవార్డులు – Current Affairs 13 July 2026 Telugu
16. WSIS ప్రైజెస్ 2026లో గ్లోబల్ విన్నర్గా ‘సమృద్ధ గ్రామ్’ ప్రాజెక్టు – జెనీవా; జులై 9, 2026; టెలికమ్యూనికేషన్ల శాఖ
కేంద్ర టెలికమ్యూనికేషన్ల శాఖకు చెందిన సమృద్ధ గ్రామ్ ఇంటిగ్రేటెడ్ ఫిజిటల్ సర్వీసెస్ ప్రాజెక్టు జులై 9, 2026న జెనీవాలో నిర్వహించిన WSIS ప్రైజెస్ 2026లో ఎనేబ్లింగ్ ఎన్విరాన్మెంట్ కేటగిరీలో గ్లోబల్ విన్నర్గా నిలిచింది. భారత్నెట్ ద్వారా భౌతిక సేవా కేంద్రాలను డిజిటల్ కనెక్టివిటీతో మిళితం చేసే ‘ఫిజిటల్’ సేవా నమూనాను ఈ ప్రాజెక్టు వినియోగిస్తుంది. సమృద్ధ గ్రామ్ లక్ష్యం సమృద్ధి కేంద్రాలు అనే వన్-స్టాప్ కమ్యూనిటీ హబ్లను ఏర్పాటు చేయడం, ఇవి టెలిమెడిసిన్, విద్య, నైపుణ్యాభివృద్ధి, స్మార్ట్ వ్యవసాయం, ఈ-గవర్నెన్స్, ఆర్థిక చేరిక, ఈ-కామర్స్, ప్రజా భద్రతా సేవలను అందిస్తాయి.
భారత్నెట్ భారత్ జాతీయ బ్రాడ్బ్యాండ్ నెట్వర్క్ ప్రాజెక్టు, గ్రామ పంచాయతీలను హై-స్పీడ్ ఇంటర్నెట్తో అనుసంధానిస్తుంది. ప్రతి సమృద్ధి కేంద్రం చుట్టుపక్కల 5 కి.మీ పరిధిలోని పలు గ్రామాలకు సేవలు అందించేలా రూపొందించారు. మధ్యప్రదేశ్లోని గుణ జిల్లా ఉమ్రి గ్రామం, ఆంధ్రప్రదేశ్లోని నారకోడూరు, ఉత్తరప్రదేశ్లోని చౌరావాలలో పైలట్ కేంద్రాలను ఏర్పాటు చేశారు. WSIS ప్రైజెస్ను అంతర్జాతీయ టెలికమ్యూనికేషన్ యూనియన్ (ITU) నిర్వహిస్తుంది.
- సమృద్ధ గ్రామ్ ప్రాజెక్టు: WSIS ప్రైజెస్ 2026 గ్లోబల్ విన్నర్ (ఎనేబ్లింగ్ ఎన్విరాన్మెంట్ కేటగిరీ) | తేదీ: జులై 9, 2026, జెనీవా
- నిర్వహణ శాఖ: కేంద్ర టెలికమ్యూనికేషన్ల శాఖ | అనుసంధాన నెట్వర్క్: భారత్నెట్
- కమ్యూనిటీ హబ్లు: సమృద్ధి కేంద్రాలు (5 కి.మీ పరిధి సేవలు) | WSIS నిర్వహణ సంస్థ: ITU
- పైలట్ గ్రామాలు: ఉమ్రి (గుణ, MP), నారకోడూరు (AP), చౌరావాల (UP)
📈 ఇండెక్స్ & ర్యాంకింగ్స్ – Current Affairs 13 July 2026 Telugu
17. గ్లోబల్ లివబిలిటీ ఇండెక్స్ 2026లో ఢిల్లీకి 120వ స్థానం – EIU నివేదిక; జులై 8, 2026 విడుదల; కోపెన్హాగన్ అగ్రస్థానం
ఎకనామిస్ట్ ఇంటెలిజెన్స్ యూనిట్ (EIU) విడుదల చేసిన గ్లోబల్ లివబిలిటీ ఇండెక్స్ 2026లో న్యూఢిల్లీ 173 నగరాల్లో 120వ స్థానంలో నిలిచింది; ఈ నివేదికను జులై 8, 2026న విడుదల చేశారు. 2026 సంచికలో స్థిరత్వం, ఆరోగ్య సంరక్షణ, సంస్కృతి-పర్యావరణం, విద్య, మౌలిక సదుపాయాలు అనే ఐదు కేటగిరీల్లో 30 సూచికలను ఉపయోగించి 173 నగరాలను మదింపు చేశారు. ఢిల్లీ 2026లో 48.1 స్కోరు నమోదు చేసింది.
ఢిల్లీ విద్యలో 66.7, మౌలిక సదుపాయాల్లో 58.9 స్కోరు సాధించింది, అయితే ఆరోగ్య సంరక్షణలో 41.7, సంస్కృతి-పర్యావరణంలో 35.4 స్కోరుతో వెనుకబడింది. భారత నగరాల్లో ముంబై 121వ స్థానంలో, చెన్నై 123వ స్థానంలో, బెంగళూరు 127వ స్థానంలో నిలిచాయి. డెన్మార్క్ రాజధాని కోపెన్హాగన్ వరుసగా రెండో ఏడాది కూడా అగ్రస్థానాన్ని నిలబెట్టుకుంది.
- గ్లోబల్ లివబిలిటీ ఇండెక్స్ 2026: EIU నివేదిక | ఢిల్లీ ర్యాంక్: 120/173 | స్కోరు: 48.1
- మదింపు కేటగిరీలు (5): స్థిరత్వం, ఆరోగ్యం, సంస్కృతి-పర్యావరణం, విద్య, మౌలిక సదుపాయాలు (30 సూచికలు)
- భారత నగరాల ర్యాంకులు: ఢిల్లీ-120, ముంబై-121, చెన్నై-123, బెంగళూరు-127
- అగ్రస్థానం: కోపెన్హాగన్, డెన్మార్క్ (వరుసగా 2వ ఏడాది)
18. హ్యాపీ సిటీ ఇండెక్స్ 2026లో జైపూర్కు ప్రపంచవ్యాప్తంగా 6వ స్థానం – భారత్ నుండి టాప్-10లో ఏకైక నగరం
హ్యాపీ సిటీ ఇండెక్స్ 2026లో రాజస్థాన్ రాజధాని జైపూర్ ప్రపంచవ్యాప్తంగా 6వ స్థానంలో నిలిచింది, గ్లోబల్ టాప్-10లో చోటు దక్కించుకున్న ఏకైక భారత నగరంగా రికార్డు సృష్టించింది. పాలన, ఆరోగ్యం, పర్యావరణం, రవాణా, ఆర్థిక వ్యవస్థ, మొత్తం శ్రేయస్సు వంటి అంశాల ఆధారంగా ఈ ఇండెక్స్ నగరాలను మదింపు చేస్తుంది. పింక్ సిటీగా పేరొందిన జైపూర్ పురాతన వారసత్వ శోభను ఆధునిక పట్టణ మౌలిక సదుపాయాలతో మేళవించడం ద్వారా ఈ గుర్తింపు దక్కించుకుంది.
జైపూర్ నాణ్యమైన జీవన ప్రమాణాలు, సుసంపన్నమైన వారసత్వం, మెరుగైన పాలన, అభివృద్ధి చెందుతున్న పట్టణ మౌలిక సదుపాయాల కారణంగా గుర్తింపు పొందింది. యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ నగర హోదా వంటి అంతర్జాతీయ గుర్తింపులు జైపూర్ సాంస్కృతిక వారసత్వ పరిరక్షణ, ఆధునిక పట్టణాభివృద్ధి మధ్య సమతుల్యతను చాటుతున్నాయి.
- హ్యాపీ సిటీ ఇండెక్స్ 2026: జైపూర్ ర్యాంక్ 6వ (ప్రపంచవ్యాప్తంగా) | భారత్ నుండి టాప్-10లో ఏకైక నగరం
- మదింపు అంశాలు: పాలన, ఆరోగ్యం, పర్యావరణం, రవాణా, ఆర్థిక వ్యవస్థ, శ్రేయస్సు
- జైపూర్ ప్రత్యేకత: పింక్ సిటీ, యునెస్కో ప్రపంచ వారసత్వ నగరం, రాజస్థాన్ రాజధాని
🌴 ఆంధ్రప్రదేశ్ వార్తలు – Current Affairs 13 July 2026 Telugu (APPSC కోసం)
19. ఉడాన్ పథకం కింద శ్రీకాకుళం జిల్లాకు పూర్తిస్థాయి విమానాశ్రయం – మందస మండలం, ఉద్దానం ప్రాంతం; పాలస వద్ద డొమెస్టిక్ ఎయిర్పోర్టు
ఆంధ్రప్రదేశ్లోని శ్రీకాకుళం జిల్లాకు కేంద్ర ప్రభుత్వ ఉడాన్ (ఉడే దేశ్ కా ఆమ్ నాగరిక్) పథకం కింద పూర్తిస్థాయి విమానాశ్రయం లభించనుంది. ప్రతిపాదిత విమానాశ్రయాన్ని ఉద్దానం ప్రాంతంలోని మందస మండలంలో ప్రణాళిక చేయగా, పాలసను 1,261 ఎకరాల్లో డొమెస్టిక్ ఎయిర్పోర్టు కోసం కేటాయించారు. ఉడాన్ చిన్న నగరాలు, పట్టణాలకు విమాన సదుపాయాలను మెరుగుపరిచేందుకు కేంద్ర ప్రభుత్వం రూపొందించిన ప్రాంతీయ అనుసంధాన పథకం.
సవరించిన ఉడాన్ పథకానికి 2026-27 నుండి 2035-36 వరకు రూ.28,840 కోట్ల ఆర్థిక కేటాయింపు ఉంది, 2026-2036 మధ్య 100 కొత్త విమానాశ్రయాలను అభివృద్ధి చేయాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. ఎయిర్పోర్ట్స్ అథారిటీ ఆఫ్ ఇండియా, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఎయిర్పోర్ట్ డెవలప్మెంట్ కార్పొరేషన్ మధ్య నవంబర్ 15, 2025న గ్రీన్ఫీల్డ్ విమానాశ్రయం కోసం అవగాహన ఒప్పందం కుదిరింది; ఈ ప్రాజెక్టు 1,383 ఎకరాల్లో రెండు దశల్లో రూపుదిద్దుకోనుంది. విజయనగరం జిల్లాలోని బొగ్గాపురం అంతర్జాతీయ విమానాశ్రయం కూడా శ్రీకాకుళం విమాన అనుసంధానానికి సంబంధించిన మరో ప్రాజెక్టు; GMR గ్రూప్ దీన్ని అభివృద్ధి చేస్తోంది.
- శ్రీకాకుళం విమానాశ్రయం: మందస మండలం, ఉద్దానం ప్రాంతం | పథకం: ఉడాన్ (ఉడే దేశ్ కా ఆమ్ నాగరిక్)
- పాలస డొమెస్టిక్ ఎయిర్పోర్టు: 1,261 ఎకరాలు | మొత్తం ప్రాజెక్టు విస్తీర్ణం: 1,383 ఎకరాలు (2 దశలు)
- ఉడాన్ ఆర్థిక కేటాయింపు: రూ.28,840 కోట్లు (2026-27 నుండి 2035-36) | లక్ష్యం: 100 కొత్త విమానాశ్రయాలు (2026-2036)
- అవగాహన ఒప్పందం: నవంబర్ 15, 2025 (AAI – AP ఎయిర్పోర్ట్ డెవలప్మెంట్ కార్పొరేషన్)
20. మీ భూమి-మీ హక్కు కింద డిజిటల్ పట్టాదారు పాస్పుస్తకాల పంపిణీ – బాణగానపల్లె, నంద్యాల జిల్లా; జులై 9, 2026
ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం జులై 9, 2026న నంద్యాల జిల్లా బాణగానపల్లెలో మీ భూమి-మీ హక్కు కార్యక్రమం తాజా దశను ప్రారంభించింది. రీసర్వే పూర్తయిన గ్రామాల్లో రైతులు, భూయజమానులకు డిజిటల్గా అప్డేట్ చేసిన పట్టాదారు పాస్పుస్తకాలను పంపిణీ చేయడం ఈ కార్యక్రమంలో భాగం. పట్టాదారు పాస్పుస్తకం అనేది భూయజమానికి జారీ చేసే అధికారిక భూ రికార్డు పత్రం, భూ పరిపాలన, వ్యవసాయ లావాదేవీలు, రికార్డు ధృవీకరణలో దీన్ని వినియోగిస్తారు.
ఆంధ్రప్రదేశ్లో ఇప్పటివరకు 6,887 గ్రామాల్లో రీసర్వే పూర్తయింది; మార్చి 2027 నాటికి 9,833 గ్రామాల్లో 72.70 లక్షల లోపరహిత పట్టాదారు పాస్పుస్తకాలను పంపిణీ చేయాలని ప్రభుత్వం లక్ష్యంగా పెట్టుకుంది. కొత్త పాస్పుస్తకాల్లో రాష్ట్ర చిహ్నం, QR కోడ్లు ఉన్నాయి, ఇవి ధృవీకరణ, రికార్డుల్లో మార్పులను నిరోధించేందుకు ఉపయోగపడతాయి. ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రభుత్వం భూ యాజమాన్య చట్టాన్ని కూడా రద్దు చేసింది; జులై 9, 2026 నాటికి రాష్ట్రవ్యాప్తంగా దాదాపు 29 లక్షల పట్టాదారు పాస్పుస్తకాలను పంపిణీ చేశారు.
- మీ భూమి-మీ హక్కు తాజా దశ: జులై 9, 2026, బాణగానపల్లె, నంద్యాల జిల్లా
- రీసర్వే పూర్తయిన గ్రామాలు: 6,887 | లక్ష్యం (మార్చి 2027 నాటికి): 9,833 గ్రామాల్లో 72.70 లక్షల పాస్పుస్తకాలు
- భద్రతా ఫీచర్లు: రాష్ట్ర చిహ్నం, QR కోడ్లు | ఇప్పటివరకు పంపిణీ: సుమారు 29 లక్షల పాస్పుస్తకాలు
- సంబంధిత చర్య: ఆంధ్రప్రదేశ్ భూ యాజమాన్య చట్టం రద్దు