Current Affairs 02 July 2026 Teluguలో ఈరోజు జాతీయ, రక్షణ, ఆంధ్రప్రదేశ్, తెలంగాణకు సంబంధించిన ముఖ్యమైన తాజా పరిణామాలను సులభమైన తెలుగులో తెలుసుకోండి. నిరుద్యోగ గణాంకాలు, మౌలిక వసతుల అభివృద్ధి, ప్రభుత్వ విధానాలు, రక్షణ నియామకాలు, శాస్త్ర–సాంకేతిక అంశాలు, అలాగే రాష్ట్రాల ముఖ్య వార్తలను పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా సంక్షిప్తంగా మరియు పరీక్షలకు ఉపయోగపడే విధంగా అందించాము. UPSC, APPSC, TGPSC, SSC, Railway, Banking మరియు ఇతర పోటీ పరీక్షలకు సిద్ధమవుతున్న అభ్యర్థులకు ఈ సమాచారం ఎంతో ఉపయోగకరంగా ఉంటుంది.
🔔 అప్డేట్స్ మిస్ అవ్వకండి — ఫాలో అవ్వండి
రోజువారీ Current Affairs • MCQ క్విజ్ • Free PDF అప్డేట్స్
📝 ఈ రోజు వార్తలపై 30 ప్రశ్నల పరీక్ష రాయాలనుకుంటున్నారా?
👉 పరీక్షకు ఇక్కడ నొక్కండి🌐 జాతీయ వార్తలు – Current Affairs 02 July 2026 Telugu
1. భారత నిరుద్యోగిత రేటు 8 ఏళ్ల కనిష్టానికి – PLFS 2025 వార్షిక నివేదిక; NSO డేటా; 3.1%; పట్టణ మహిళల నిరుద్యోగితలో అసమానతలు
జాతీయ గణాంక కార్యాలయం (NSO) విడుదల చేసిన పీరియాడిక్ లేబర్ ఫోర్స్ సర్వే (PLFS) వార్షిక నివేదిక 2025 ప్రకారం, 15 ఏళ్లు పైబడిన వారిలో భారత నిరుద్యోగిత రేటు 3.1%కి తగ్గింది, ఇది గత ఎనిమిదేళ్లలో కనిష్ట స్థాయి. 2025 జనవరి-డిసెంబర్ కాలెండర్ సంవత్సరాన్ని సర్వే వ్యవధిగా తీసుకున్న తొలి పూర్తి వార్షిక నివేదిక ఇదే. లేబర్ ఫోర్స్ పార్టిసిపేషన్ రేటు (LFPR) 59.3%గా స్థిరంగా ఉండగా, పురుషుల భాగస్వామ్యం 79.1%, మహిళల భాగస్వామ్యం 40.0%గా నమోదైంది. వర్కర్ పాపులేషన్ రేషియో (WPR) 57.4%గా ఉంది.
అయితే రాష్ట్రాల వారీగా చూస్తే పట్టణ మహిళల నిరుద్యోగితలో తీవ్ర వ్యత్యాసాలు కనిపిస్తున్నాయి. బిహార్లో పట్టణ మహిళా నిరుద్యోగిత 2017-18లో 6.2% నుండి 2025 నాటికి 16.8%కి పెరిగింది. అరుణాచల్ ప్రదేశ్ (18.4%), హిమాచల్ ప్రదేశ్ (18.3%), నాగాలాండ్ (15.7%), రాజస్థాన్ (14.6%) రాష్ట్రాలు అత్యధిక పట్టణ మహిళా నిరుద్యోగిత కలిగిన రాష్ట్రాలుగా నిలిచాయి. దీనికి విరుద్ధంగా కేరళ (27.5% నుండి 6.7%కి), మహారాష్ట్ర, గుజరాత్ రాష్ట్రాలు గణనీయమైన మెరుగుదల సాధించాయి.
- PLFS వార్షిక నివేదిక 2025: నిరుద్యోగిత రేటు 3.1% (8 ఏళ్ల కనిష్టం) | నిర్వహణ: NSO, గణాంక-కార్యక్రమాల అమలు మంత్రిత్వ శాఖ (MoSPI)
- LFPR: 59.3% (పురుషులు 79.1%, మహిళలు 40.0%) | WPR: 57.4%
- PLFS ప్రారంభం: 2017 | 2025 నుండి కాలెండర్ సంవత్సరం (జనవరి-డిసెంబర్) ఆధారంగా నివేదిక
- అత్యధిక పట్టణ మహిళా నిరుద్యోగిత: అరుణాచల్ ప్రదేశ్ (18.4%) | అత్యధిక మెరుగుదల: కేరళ
2. SHE-LEAPS డిజిటల్ యాప్ ప్రారంభం – జూన్ 29, 2026; రాష్ట్రీయ గ్రామీణ వికాస్ సమ్మేళన్; లఖ్పతి దీదీ మిషన్కు మద్దతు; డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్
గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ SHE-LEAPS (సెల్ఫ్-హెల్ప్ ఎంటర్ప్రెన్యూర్-లైవ్లీహుడ్స్ అండ్ ఎంటర్ప్రైజ్ అప్లికేషన్ ఫర్ ప్రాస్పరిటీ అండ్ సస్టెయినబిలిటీ) మొబైల్ యాప్ను జూన్ 29, 2026న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన రాష్ట్రీయ గ్రామీణ వికాస్ సమ్మేళన్లో ప్రారంభించింది. “గ్రామోదయ సే రాష్ట్రోదయ” థీమ్తో జరిగిన ఈ రెండు రోజుల సదస్సు గ్రామీణాభివృద్ధి పథకాల పురోగతిని సమీక్షించింది. ఈ యాప్ను డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్ అభివృద్ధి చేసింది, లోక్OS వేదికపై అమలు చేస్తున్నారు.
స్వయం సహాయక సంఘాల (SHG) మహిళల సంస్థల ఏర్పాటు, పనితీరు ట్రాకింగ్ కోసం ఏకీకృత వేదికగా SHE-LEAPS పనిచేస్తుంది. ఇది 34 రాష్ట్రాలు, కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల్లో అమలవుతుంది. లఖ్పతి దీదీ మిషన్ లక్ష్యాన్ని 3 కోట్ల నుండి 6 కోట్ల మహిళలకు పెంచిన నేపథ్యంలో, రాబోయే ఐదేళ్లలో ₹10 లక్షల కోట్లు కేటాయించాలని ప్రభుత్వం యోచిస్తోంది.
- SHE-LEAPS ప్రారంభం: జూన్ 29, 2026 | న్యూఢిల్లీ | రాష్ట్రీయ గ్రామీణ వికాస్ సమ్మేళన్ (‘గ్రామోదయ సే రాష్ట్రోదయ’)
- అభివృద్ధి: డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్ | అమలు వేదిక: లోక్OS | మంత్రిత్వ శాఖ: గ్రామీణాభివృద్ధి
- అమలు పరిధి: 34 రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాలు | లక్ష్యం: SHG మహిళా సంస్థల ట్రాకింగ్
- లఖ్పతి దీదీ లక్ష్యం: 3 కోట్ల నుండి 6 కోట్లకు పెంపు | ప్రతిపాదిత కేటాయింపు: ₹10 లక్షల కోట్లు (5 ఏళ్లలో)
3. eSARAS గ్రామీణ మహిళా మార్కెట్ప్లేస్ విస్తరణ – DAY-NRLM ఫ్లాగ్షిప్ వేదిక; 8.62 కోట్ల SHG సభ్యులు; ONDCపై 800+ ఉత్పత్తులు; UMANG అనుసంధానం
గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖకు చెందిన దీన్దయాళ్ అంత్యోదయ యోజన-జాతీయ గ్రామీణ జీవనోపాధి మిషన్ (DAY-NRLM) కింద పనిచేసే eSARAS (సారస్ ఆజీవిక) డిజిటల్ మార్కెట్ప్లేస్ మహిళా స్వయం సహాయక సంఘాల (SHG) ఉత్పత్తుల విక్రయానికి అధికారిక ఆన్లైన్ వేదికగా విస్తరించింది. చందేరీ చీరలు (మధ్యప్రదేశ్), రాజస్థాన్ మార్బుల్ హస్తకళలు, జమ్మూ కశ్మీర్ పష్మీనా వంటి ప్రాంతీయ హస్తకళా ఉత్పత్తులు ఇందులో లభిస్తాయి.
8.62 కోట్లకు పైగా SHG మహిళా సభ్యులకు eSARAS ద్వారా డిజిటల్ స్టోర్ఫ్రంట్ లభిస్తోంది. DAY-NRLM దేశవ్యాప్తంగా 7,627 బ్లాకులను కవర్ చేస్తోంది. ఓపెన్ నెట్వర్క్ ఫర్ డిజిటల్ కామర్స్ (ONDC)పై 11కు పైగా బయ్యర్ యాప్ల ద్వారా 800కు పైగా హస్తకళా ఉత్పత్తులు అందుబాటులో ఉన్నాయి. UMANG యాప్లోనూ eSARAS జాబితా చేయబడింది. కొత్తగా SARAS శక్తి కలెక్షన్ అనే ప్రీమియం గిఫ్ట్ కలెక్షన్ను రాష్ట్రీయ గ్రామీణ వికాస్ సమ్మేళన్ 2026లో ప్రారంభించారు.
- eSARAS: DAY-NRLM ఫ్లాగ్షిప్ ఆన్లైన్ మార్కెట్ప్లేస్ | గ్రామీణాభివృద్ధి మంత్రిత్వ శాఖ
- SHG మహిళా సభ్యులు: 8.62 కోట్లు | DAY-NRLM కవరేజ్: 7,627 బ్లాకులు, 1.51 కోట్ల కమ్యూనిటీ కేడర్
- ONDCపై: 11+ బయ్యర్ యాప్లు, 800+ హస్తకళా ఉత్పత్తులు | UMANGలో జాబితా
- కొత్త కలెక్షన్: SARAS శక్తి కలెక్షన్ (ప్రీమియం గిఫ్ట్) | రిటైల్ గ్యాలరీ: బాబా ఖరక్ సింగ్ మార్గ్, న్యూఢిల్లీ
4. జీఎస్టీ అమలుకు తొమ్మిదేళ్లు – జూలై 1, 2017 ప్రారంభం; “వన్ నేషన్, వన్ టాక్స్”; పన్ను చెల్లింపుదారులు 1.65 కోట్లు; GST 2.0 సంస్కరణలు
వస్తు సేవల పన్ను (GST) జూలై 1, 2017న ప్రారంభమై తొమ్మిదేళ్లు పూర్తి చేసుకుంది. “వన్ నేషన్, వన్ టాక్స్” సూత్రంతో 17 వేర్వేరు పన్నులు, 13 సెస్లను ఏకీకృత వ్యవస్థలోకి తీసుకువచ్చింది. 2017లో 66.5 లక్షలుగా ఉన్న జీఎస్టీ పన్ను చెల్లింపుదారుల సంఖ్య మే 2026 నాటికి 1.65 కోట్లకు పెరిగింది. మొత్తం జీఎస్టీ వసూళ్లు 2021-22లో ₹13.76 లక్షల కోట్ల నుండి 2025-26లో ₹22.27 లక్షల కోట్లకు చేరాయి.
జీఎస్టీ కౌన్సిల్ 56వ సమావేశంలో ఆమోదించిన నెక్స్ట్-జెన్ జీఎస్టీ సంస్కరణలు (GST 2.0) సెప్టెంబర్ 22, 2025 నుండి అమలులోకి వచ్చాయి. ఇందులో పన్ను స్లాబులను ప్రధానంగా 5%, 18% అనే రెండు స్లాబులకు తగ్గించారు. లగ్జరీ, సిన్ గూడ్స్పై 40% పన్ను రేటును ప్రవేశపెట్టారు. జీఎస్టీ నెట్వర్క్ (GSTN) కేంద్రం-రాష్ట్రాలు చెరో 50% వాటాతో ఉమ్మడి డిజిటల్ మౌలిక సదుపాయాన్ని అందిస్తుంది.
- జీఎస్టీ ప్రారంభం: జూలై 1, 2017 | తొమ్మిదేళ్లు పూర్తి (2026) | సూత్రం: “వన్ నేషన్, వన్ టాక్స్”
- పన్ను చెల్లింపుదారులు: 66.5 లక్షలు (2017) → 1.65 కోట్లు (మే 2026)
- జీఎస్టీ వసూళ్లు: ₹13.76 లక్షల కోట్లు (2021-22) → ₹22.27 లక్షల కోట్లు (2025-26)
- GST 2.0 సంస్కరణలు: సెప్టెంబర్ 22, 2025 నుండి అమలు | ప్రధాన స్లాబులు: 5%, 18% | లగ్జరీ/సిన్ గూడ్స్: 40%
- GSTN యాజమాన్యం: కేంద్రం 50% : రాష్ట్రాలు 50%
5. MANAS: మాదక ద్రవ్యాలపై డిజిటల్ షీల్డ్ – జాతీయ నార్కోటిక్స్ హెల్ప్లైన్ 1933; NCB + డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్; నషా ముక్త్ భారత్ మిషన్
నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో (NCB), హోంమంత్రిత్వ శాఖ ఆధ్వర్యంలో డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్ సహకారంతో జూలై 18, 2024న ప్రారంభించిన జాతీయ నార్కోటిక్స్ హెల్ప్లైన్ MANAS (మాదక్ పదార్థ్ నిషేధ్ అసూచనా కేంద్ర) పనితీరుపై పీఐబీ నివేదిక వెలువరించింది. ఇది హెల్ప్లైన్ నంబర్ 1933, అధికారిక పోర్టల్, ఇమెయిల్, UMANG యాప్ ద్వారా అందుబాటులో ఉంది. పౌరులు గోప్యంగా మాదక ద్రవ్యాల అక్రమ రవాణా, పెడ్లింగ్ను నివేదించవచ్చు, కౌన్సెలింగ్ పొందవచ్చు.
వ్యసనంతో బాధపడేవారి కాల్స్ సామాజిక న్యాయం, సాధికారత మంత్రిత్వ శాఖ హెల్ప్లైన్ 14446కు బదిలీ చేస్తారు. MANAS 30 NCB జోనల్ యూనిట్లు, 36 రాష్ట్రాలు/కేంద్రపాలిత ప్రాంతాల యాంటీ-నార్కోటిక్స్ టాస్క్ఫోర్స్లతో ప్రజలను నేరుగా అనుసంధానిస్తుంది. భారత్లో 2019 నివేదిక ప్రకారం 16 కోట్ల మంది మద్యం, 3.1 కోట్ల మంది గంజాయి, 2.26 కోట్ల మంది ఓపియాయిడ్స్ వినియోగిస్తున్నారు.
- MANAS ప్రారంభం: జూలై 18, 2024 | నిర్వహణ: నార్కోటిక్స్ కంట్రోల్ బ్యూరో (NCB), హోంమంత్రిత్వ శాఖ
- సాంకేతిక భాగస్వామి: డిజిటల్ ఇండియా కార్పొరేషన్ | హెల్ప్లైన్ నంబర్: 1933
- వ్యసన సహాయ హెల్ప్లైన్ బదిలీ: 14446 (సామాజిక న్యాయం మంత్రిత్వ శాఖ)
- అనుసంధానం: 30 NCB జోనల్ యూనిట్లు, 36 రాష్ట్ర/UT యాంటీ-నార్కోటిక్స్ టాస్క్ఫోర్స్లు (ANTFs)
- లక్ష్యం: నషా ముక్త్ భారత్ (డ్రగ్-ఫ్రీ ఇండియా) మిషన్కు మద్దతు
6. GAGAN: భారత ఉపగ్రహ ఆధారిత నావిగేషన్ వ్యవస్థ – ఇస్రో + AAI అభివృద్ధి; 2015 నుండి కార్యాచరణ; తొలి కమర్షియల్ జెట్ శాటిలైట్ ల్యాండింగ్
జీపీఎస్ ఎయిడెడ్ జియో ఆగ్మెంటెడ్ నావిగేషన్ (GAGAN) అనేది భారత అంతరిక్ష పరిశోధనా సంస్థ (ఇస్రో), భారత విమానాశ్రయాల ప్రాధికార సంస్థ (AAI) సంయుక్తంగా అభివృద్ధి చేసిన స్వదేశీ శాటిలైట్-బేస్డ్ ఆగ్మెంటేషన్ సిస్టమ్ (SBAS). ఇది జీపీఎస్ ఖచ్చితత్వాన్ని మెరుగుపరిచి, సురక్షిత విమాన నావిగేషన్ కోసం ఇంటెగ్రిటీ సమాచారాన్ని అందిస్తుంది. 2015 నుండి పూర్తి కార్యాచరణలో ఉన్న GAGAన్తో అమెరికా, యూరప్, జపాన్తో పాటు కార్యాచరణ SBAS కలిగిన కొద్ది దేశాల జాబితాలో భారత్ చేరింది.
జూన్ 2026లో డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ సివిల్ ఏవియేషన్ (DGCA) GAGAన్ను ఉపయోగించి కమర్షియల్ జెట్ విమానంపై భారత్ తొలి శాటిలైట్-బేస్డ్ ల్యాండింగ్ సిస్టమ్ అప్రోచ్ను విజయవంతంగా నిర్వహించింది. GAGAన్ 15 ఇండియన్ రిఫరెన్స్ స్టేషన్లు (INRES), 2 మాస్టర్ కంట్రోల్ సెంటర్లు (INMCC), 3 ల్యాండ్ అప్లింక్ స్టేషన్లు (INLUS), GSAT-8, GSAT-10, GSAT-15 జియోస్టేషనరీ ఉపగ్రహాలతో పనిచేస్తుంది. ఇది అమెరికా WAAS, యూరప్ EGNOS, జపాన్ MSAS వ్యవస్థలతో ఇంటరాపరబుల్గా ఉంటుంది.
- GAGAN: ఇస్రో + AAI అభివృద్ధి | పూర్తి కార్యాచరణ: 2015 నుండి | రకం: SBAS (శాటిలైట్-బేస్డ్ ఆగ్మెంటేషన్ సిస్టమ్)
- జూన్ 2026: భారత్ తొలి కమర్షియల్ జెట్ శాటిలైట్-బేస్డ్ ల్యాండింగ్ అప్రోచ్ (DGCA ద్వారా)
- మౌలిక సదుపాయం: 15 INRES, 2 INMCC, 3 INLUS, 3 జియోస్టేషనరీ ఉపగ్రహాలు (GSAT-8,10,15)
- సారూప్య వ్యవస్థలు: అమెరికా WAAS, యూరప్ EGNOS, జపాన్ MSAS | భారత స్వదేశీ నావిగేషన్: NavIC
- అనువర్తనాలు: విమానయానం, సముద్ర, రోడ్డు రవాణా, రైల్వేలు, విపత్తు నిర్వహణ, రక్షణ, సర్వేయింగ్
7. కేంద్ర కేబినెట్ ₹14,115 కోట్ల హైవే ప్రాజెక్టులకు ఆమోదం – జూలై 1, 2026; ఢిల్లీ టన్నెల్ NH-148AE; కాన్పూర్-కబ్రాయి గ్రీన్ఫీల్డ్ హైవే
కేంద్ర కేబినెట్ జూలై 1, 2026న మొత్తం ₹14,114.81 కోట్ల విలువైన రెండు హైవే మౌలిక సదుపాయాల ప్రాజెక్టులకు ఆమోదం తెలిపింది. మొదటిది NH-148AEపై 8.1 కి.మీ పొడవైన ఆరు లేన్ల రోడ్డు టన్నెల్, ఇది ద్వారకా ఎక్స్ప్రెస్వేను వసంత్ కుంజ్లోని నెల్సన్ మండేలా మార్గ్తో అనుసంధానిస్తుంది; అంచనా వ్యయం ₹6,969.67 కోట్లు, హైబ్రిడ్ యాన్యుటీ మోడ్ (HAM) కింద అమలు చేస్తారు. దక్షిణ రిడ్జ్ ఫారెస్ట్ కింద 3.14 కి.మీ ట్విన్-ట్యూబ్ విభాగంలో టన్నెల్ బోరింగ్ మెషిన్ సాంకేతికతను వినియోగిస్తారు.
రెండో ప్రాజెక్టు ఉత్తరప్రదేశ్లోని 117.7 కి.మీ కాన్పూర్-కబ్రాయి గ్రీన్ఫీల్డ్ హైవే, భోపాల్-కాన్పూర్ ఆర్థిక కారిడార్లో భాగం; అంచనా వ్యయం ₹7,145.14 కోట్లు, బిల్డ్-ఆపరేట్-ట్రాన్స్ఫర్ (BOT) టోల్ మోడల్ కింద జాతీయ రహదారుల ప్రాధికార సంస్థ (NHAI) అమలు చేస్తుంది. ఢిల్లీ టన్నెల్ ప్రాజెక్టు 7.54 లక్షల పర్సన్-డేస్ ప్రత్యక్ష ఉపాధిని సృష్టించనుండగా, కాన్పూర్-కబ్రాయి హైవే కాన్పూర్-కబ్రాయి మధ్య ప్రయాణ సమయాన్ని 3.5 గంటల నుండి 1.5 గంటలకు తగ్గించనుంది.
- కేబినెట్ ఆమోదం: జూలై 1, 2026 | మొత్తం వ్యయం: ₹14,114.81 కోట్లు
- ఢిల్లీ టన్నెల్: NH-148AE, 8.1 కి.మీ | ₹6,969.67 కోట్లు | HAM మోడల్ | ద్వారకా ఎక్స్ప్రెస్వే-వసంత్ కుంజ్ అనుసంధానం
- కాన్పూర్-కబ్రాయి హైవే: 117.7 కి.మీ | ₹7,145.14 కోట్లు | BOT టోల్ మోడల్ | భోపాల్-కాన్పూర్ ఆర్థిక కారిడార్లో భాగం
- అమలు సంస్థ: జాతీయ రహదారుల ప్రాధికార సంస్థ (NHAI) | సాంకేతికత: టన్నెల్ బోరింగ్ మెషిన్ (TBM)
8. రిజర్వ్ బ్యాంక్లో రవి శంకర్ ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్గా నియామకం – జూలై 1, 2026; స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ మేనేజ్మెంట్ విభాగం (DSIM)
రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆఫ్ ఇండియా (RBI) రవి శంకర్ను జూలై 1, 2026 నుండి ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్గా నియమించింది. గతంలో ఆయన స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ మేనేజ్మెంట్ విభాగం (DSIM)కు అడ్వైజర్-ఇన్-ఛార్జ్గా వ్యవహరించారు, కొత్త హోదాలోనూ అదే విభాగాన్ని పర్యవేక్షిస్తారు. మూడు దశాబ్దాలకు పైగా అనుభవం కలిగిన కెరీర్ సెంట్రల్ బ్యాంకర్, స్టాటిస్టీషియన్ అయిన రవి శంకర్ బెనారస్ హిందూ యూనివర్సిటీ నుండి స్టాటిస్టిక్స్లో మాస్టర్స్ డిగ్రీ పొందారు.
DSIM విభాగం బ్యాంకింగ్ గణాంకాలు, కార్పొరేట్ గణాంకాలు, సర్వేలు, ద్రవ్య-ఆర్థిక విశ్లేషణ కోసం వినియోగించే డేటాను నిర్వహిస్తుంది. గత రెండు నెలల్లో RBIలో ఇది రెండో ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ నియామకం; మే 18, 2026న గున్వీర్ సింగ్ను పేమెంట్ అండ్ సెటిల్మెంట్ సిస్టమ్స్ విభాగం ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్గా పదోన్నతి కల్పించారు.
- రవి శంకర్: RBI ఎగ్జిక్యూటివ్ డైరెక్టర్ (జూలై 1, 2026 నుండి) | విభాగం: DSIM (స్టాటిస్టిక్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ మేనేజ్మెంట్)
- విద్యార్హత: బెనారస్ హిందూ యూనివర్సిటీ నుండి స్టాటిస్టిక్స్ మాస్టర్స్ | ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఎకనామిక్ గ్రోత్ నుండి డిప్లొమా
- RBI స్థాపన: ఏప్రిల్ 1, 1935 | RBI చట్టం, 1934 కింద
- ఇటీవలి మరో నియామకం: గున్వీర్ సింగ్ – పేమెంట్ అండ్ సెటిల్మెంట్ సిస్టమ్స్ ED (మే 18, 2026)
9. I-2SEA సబ్మెరైన్ కేబుల్ ప్రాజెక్టు ఆవిష్కరణ – జూలై 2, 2026; సింగపూర్-భారత్-మలేషియా అనుసంధానం; లైట్స్టార్మ్, మైక్రోసాఫ్ట్, సింగ్టెల్, టాటా కమ్యూనికేషన్స్ కన్సార్టియం
సింగపూర్, భారత్, మలేషియా మధ్య అనుసంధానం కోసం జూలై 2, 2026న I-2SEA అనే కొత్త సబ్మెరైన్ కేబుల్ వ్యవస్థను ఆవిష్కరించారు. లైట్స్టార్మ్, మైక్రోసాఫ్ట్, సింగ్టెల్, టాటా కమ్యూనికేషన్స్తో కూడిన కన్సార్టియం ఇందులో భాగస్వాములు కాగా, NEC కార్పొరేషన్ (జపాన్) సిస్టమ్ సప్లయర్గా వ్యవహరిస్తుంది. ఈ కేబుల్ వ్యవస్థ సింగపూర్ నుండి భారత్లోని మచిలీపట్నం వరకు సుమారు 3,600 కి.మీ విస్తరించనుంది, దక్షిణ చెన్నైలో రెండో ల్యాండింగ్ పాయింట్ ఉంటుంది.
మచిలీపట్నం హైదరాబాద్కు అతి తక్కువ సబ్సీ దూరం కలిగిన ల్యాండింగ్ పాయింట్గా ప్రణాళిక చేశారు. లైట్స్టార్మ్ ఈ ప్రాజెక్టులో మెజారిటీ వాటాదారు. ఈ కేబుల్ ప్రధానంగా హైపర్స్కేలర్లు, జీపీయూ మౌలిక సదుపాయ ప్రదాతలు, AI శిక్షణ-అనుమాన వర్క్లోడ్లు నడిపే సంస్థల కోసం రూపొందించారు. దీనితో లైట్స్టార్మ్ యొక్క అనుసంధాన AI, క్లౌడ్ జోన్లు భారత్లో 19 నుండి 29కి పెరగనున్నాయి. ఈ ప్రాజెక్టు 2029 నాలుగో త్రైమాసికం నాటికి పూర్తి కావాలని లక్ష్యంగా పెట్టుకున్నారు.
- I-2SEA సబ్మెరైన్ కేబుల్: ఆవిష్కరణ జూలై 2, 2026 | సింగపూర్-భారత్-మలేషియా అనుసంధానం | పొడవు: సుమారు 3,600 కి.మీ
- భారత ల్యాండింగ్ పాయింట్లు: మచిలీపట్నం (ఆంధ్రప్రదేశ్), దక్షిణ చెన్నై | సిస్టమ్ సప్లయర్: NEC కార్పొరేషన్ (జపాన్)
- కన్సార్టియం: లైట్స్టార్మ్ (మెజారిటీ వాటాదారు), మైక్రోసాఫ్ట్, సింగ్టెల్, టాటా కమ్యూనికేషన్స్
- మెరైన్ ఇన్స్టాలేషన్ భాగస్వామి: ASEAN కేబుల్షిప్ (సింగపూర్) | పూర్తి లక్ష్యం: 2029 Q4
- ఉపయోగం: హైపర్స్కేలర్లు, GPU మౌలిక సదుపాయం, AI శిక్షణ-అనుమాన వర్క్లోడ్లు
10. NPCI-HSBC-JP మోర్గాన్ భాగస్వామ్యం – అంతర్జాతీయ UPI చెల్లింపులకు రియల్-టైమ్ ఫారెక్స్ సెటిల్మెంట్; UPI 9 దేశాల్లో అందుబాటులో
నేషనల్ పేమెంట్స్ కార్పొరేషన్ ఆఫ్ ఇండియా (NPCI) విదేశాల్లో UPI చెల్లింపులను సులభతరం చేయడానికి HSBC ఇండియా, జేపీ మోర్గాన్ పేమెంట్స్తో వేర్వేరు భాగస్వామ్యాలపై సంతకాలు చేసింది. ఈ భాగస్వామ్యాలు అంతర్జాతీయ UPI లావాదేవీలకు రియల్-టైమ్ విదేశీ మారక (Fx) మార్పిడి, సెటిల్మెంట్ను ప్రవేశపెడతాయి, తద్వారా వినియోగదారులు చెల్లింపుకు ముందే ఖచ్చితమైన రూపాయి మొత్తాన్ని చూడగలరు. HSBC ఇండియా ప్రత్యక్ష API అనుసంధానం ద్వారా రియల్-టైమ్ ఫారెక్స్ రేట్లను అందిస్తుంది.
జేపీ మోర్గాన్ పేమెంట్స్ బహుళ కరెన్సీల్లో రియల్-టైమ్ ఫారెక్స్ మార్పిడి, సెటిల్మెంట్కు మద్దతు ఇస్తుంది. ప్రస్తుతం UPI సింగపూర్, UAE, నేపాల్, భూటాన్, మారిషస్, ఫ్రాన్స్, శ్రీలంక, కంబోడియా, ఖతార్లతో సహా తొమ్మిది దేశాల్లో అందుబాటులో ఉంది. FY26లో UPI అంతర్జాతీయ లావాదేవీల పరిమాణం తొలిసారిగా 10 లక్షలు దాటింది, FY25లో 7.5 లక్షల నుండి FY26లో (డిసెంబర్ 2025 నాటికి) 14.8 లక్షలకు దాదాపు రెట్టింపైంది.
- NPCI భాగస్వామ్యం: HSBC ఇండియా + జేపీ మోర్గాన్ పేమెంట్స్ | లక్ష్యం: అంతర్జాతీయ UPI రియల్-టైమ్ Fx సెటిల్మెంట్
- UPI అందుబాటులో ఉన్న దేశాలు: 9 (సింగపూర్, UAE, నేపాల్, భూటాన్, మారిషస్, ఫ్రాన్స్, శ్రీలంక, కంబోడియా, ఖతార్)
- FY26 UPI అంతర్జాతీయ లావాదేవీలు: 14.8 లక్షలు (తొలిసారి 10 లక్షలు దాటాయి)
- విస్తరణ సంస్థ: NPCI ఇంటర్నేషనల్ (వహోల్లీ ఓన్డ్ సబ్సిడరీ) | భవిష్యత్ దేశాలు: జపాన్, మాల్దీవులు, గ్రీస్
11. పర్భాణిలో MoFPI కామన్ ఇంక్యుబేషన్ సెంటర్ ప్రారంభం – జూన్ 28, 2026; మంత్రి చిరాగ్ పాశ్వాన్; PMFME పథకం; బెల్లం, చెరకు రసం, మసాలా ప్రాసెసింగ్
కేంద్ర ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమల మంత్రి చిరాగ్ పాశ్వాన్ జూన్ 28, 2026న మహారాష్ట్రలోని పర్భాణిలో గల వసంతరావు నాయక్ మరాఠ్వాడా కృషి విద్యాపీఠ్లోని ఫుడ్ టెక్నాలజీ కళాశాలలో అధునాతన కామన్ ఇంక్యుబేషన్ సెంటర్ను ప్రారంభించారు. ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమల మంత్రిత్వ శాఖ, ప్రధాన మంత్రి సూక్ష్మ ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమల ఫార్మలైజేషన్ పథకం (PMFME) కింద ఈ కేంద్రాన్ని ఏర్పాటు చేశారు.
ఈ కేంద్రం బెల్లం, చెరకు రసం, మసాలాల ప్రాసెసింగ్ యూనిట్ల కోసం రూపొందించారు, స్థానిక వ్యవసాయ ఉత్పత్తుల విలువ జోడింపు, పారిశ్రామికవేత్తలకు శిక్షణ, ఉత్పత్తి పరీక్షా సదుపాయాలను అందిస్తుంది. ఇంతకుముందు మే 30, 2025న తమిళనాడు వ్యవసాయ విశ్వవిద్యాలయం (కోయంబత్తూర్)లో కొబ్బరి ఉత్పత్తుల కోసం ఇదే తరహా కేంద్రాన్ని PMFME కింద ప్రారంభించారు.
- కామన్ ఇంక్యుబేషన్ సెంటర్: పర్భాణి, మహారాష్ట్ర | ప్రారంభం: జూన్ 28, 2026 | మంత్రి: చిరాగ్ పాశ్వాన్
- సంస్థ: వసంతరావు నాయక్ మరాఠ్వాడా కృషి విద్యాపీఠ్, ఫుడ్ టెక్నాలజీ కళాశాల
- పథకం: ప్రధాన మంత్రి సూక్ష్మ ఆహార శుద్ధి పరిశ్రమల ఫార్మలైజేషన్ పథకం (PMFME)
- ప్రాసెసింగ్ దృష్టి: బెల్లం, చెరకు రసం, మసాలాలు | పూర్వ కేంద్రం: కోయంబత్తూర్ (కొబ్బరి, మే 2025)
12. ఆకాశవాణి 90 ఏళ్ల వేడుకలు – “స్వర ప్రేరణ వీథిక” గ్యాలరీ ఆవిష్కరణ; పండిట్ హరిప్రసాద్ చౌరసియా; 20 సంగీత విభూతుల చిత్రపటాలు
ఆకాశవాణి 90 ఏళ్ల వేడుకల్లో భాగంగా, 2027లో భారత్లో రేడియో ప్రసారాలకు వందేళ్లు పూర్తయ్యే సందర్భాన్ని పురస్కరించుకుని, జూలై 1, 2026న న్యూఢిల్లీలోని ఆకాశవాణి భవన్లో “స్వర ప్రేరణ వీథిక” అనే ఫోటో గ్యాలరీని ప్రారంభించారు. పద్మవిభూషణ్ పండిట్ హరిప్రసాద్ చౌరసియా ఈ గ్యాలరీని ఆవిష్కరించారు. ఆకాశవాణితో అనుబంధం కలిగిన, అత్యున్నత పౌర పురస్కారాలు పొందిన సంగీత విద్వాంసులను గౌరవించడం ఈ కార్యక్రమ లక్ష్యం.
తొలి దశలో 20 మంది ప్రముఖ సంగీత విద్వాంసుల చిత్రపటాలను ఆవిష్కరించారు, వీరిలో భారతరత్న అవార్డు గ్రహీతలు ఎం.ఎస్. సుబ్బులక్ష్మి, పండిట్ రవిశంకర్, లతా మంగేష్కర్, ఉస్తాద్ బిస్మిల్లా ఖాన్, పండిట్ భీంసేన్ జోషి, డాక్టర్ భూపేన్ హజారికా ఉన్నారు. ప్రసార్ భారతి సీఈఓ గౌరవ్ ద్వివేది మాట్లాడుతూ, తదుపరి దశల్లో మరిన్ని చిత్రపటాలను జోడించనున్నట్లు, దేశవ్యాప్తంగా ఆకాశవాణి కేంద్రాల్లో స్థానిక సంగీత విద్వాంసుల గ్యాలరీలను కూడా అభివృద్ధి చేయనున్నట్లు తెలిపారు.
- “స్వర ప్రేరణ వీథిక” ఆవిష్కరణ: జూలై 1, 2026 | న్యూఢిల్లీ, ఆకాశవాణి భవన్ | ఆకాశవాణి 90 ఏళ్ల వేడుకలు
- ఆవిష్కర్త: పద్మవిభూషణ్ పండిట్ హరిప్రసాద్ చౌరసియా | ప్రసార్ భారతి సీఈఓ: గౌరవ్ ద్వివేది
- తొలి దశ: 20 సంగీత విద్వాంసుల చిత్రపటాలు | భారతరత్న గ్రహీతలు: సుబ్బులక్ష్మి, రవిశంకర్, లతా మంగేష్కర్ తదితరులు
- రేడియో ప్రసారాల శతాబ్ది: 2027 | ఆకాశవాణి డిజిటల్ ఛానళ్లు: రాగం (శాస్త్రీయ సంగీతం), ఆరాధన (భక్తి సంగీతం)
13. MECON లిమిటెడ్కు మినీరత్న కేటగిరీ-I హోదా – నికర విలువ ₹535.42 కోట్లు; స్టీల్ మంత్రిత్వ శాఖ CPSE; రాంచీ ప్రధాన కార్యాలయం
స్టీల్ మంత్రిత్వ శాఖ MECON లిమిటెడ్కు మినీరత్న కేటగిరీ-I హోదాను మంజూరు చేసింది. ఇది స్టీల్ మంత్రిత్వ శాఖ పరిపాలనా నియంత్రణలో పనిచేసే షెడ్యూల్ ‘A’ కేంద్ర ప్రభుత్వ రంగ సంస్థ (CPSE). గత మూడు ఆర్థిక సంవత్సరాల్లో వరుసగా లాభాలు నమోదు చేసిన MECON పన్నుకు ముందు లాభం (PBT) 2023-24లో ₹77.62 కోట్లు, 2024-25లో ₹32.08 కోట్లు, 2025-26లో ₹104.53 కోట్లుగా నివేదించింది. మార్చి 31, 2026 నాటికి కంపెనీ నికర విలువ ₹535.42 కోట్లుగా ఉంది.
మినీరత్న కేటగిరీ-I హోదా MECON బోర్డుకు మెరుగైన ఆర్థిక, కార్యాచరణ స్వతంత్రతను కల్పిస్తుంది, పెట్టుబడులు, ఆధునికీకరణ, సాంకేతిక అప్గ్రేడేషన్లను వేగంగా చేపట్టేందుకు వీలు కల్పిస్తుంది. 1959లో స్థాపించి, రాంచీలో ప్రధాన కార్యాలయం కలిగిన MECON, భారత్లో అగ్రగామి ఇంజనీరింగ్, కన్సల్టెన్సీ, ప్రాజెక్టు నిర్వహణ సంస్థలలో ఒకటి, స్టీల్ రంగంతో పాటు మైనింగ్, మౌలిక సదుపాయాలు, విద్యుత్, చమురు-గ్యాస్ రంగాల్లో సేవలందిస్తోంది.
- MECON లిమిటెడ్: మినీరత్న కేటగిరీ-I హోదా | మంత్రిత్వ శాఖ: స్టీల్ | స్థాపన: 1959 | ప్రధాన కార్యాలయం: రాంచీ
- నికర విలువ (మార్చి 31, 2026): ₹535.42 కోట్లు | PBT 2025-26: ₹104.53 కోట్లు
- హోదా ప్రయోజనం: మెరుగైన ఆర్థిక-కార్యాచరణ స్వతంత్రత, పెట్టుబడి నిర్ణయాల్లో వేగం
- CPSE వర్గం: షెడ్యూల్ ‘A’ | సేవా రంగాలు: స్టీల్, మైనింగ్, మౌలిక సదుపాయాలు, విద్యుత్, చమురు-గ్యాస్
14. వన మహోత్సవ్ 2026 – జూలై 1-7 వృక్షారోపణ వారోత్సవాలు; 1950లో కె.ఎం. మున్షీ ప్రారంభం; హరిత భారత్ నిబద్ధత
ప్రతి సంవత్సరం జూలై 1 నుండి 7 వరకు దేశవ్యాప్తంగా జరిగే వన మహోత్సవ్ (వృక్షాల పండుగ) వృక్షారోపణ కార్యక్రమాలు 2026లోనూ కొనసాగుతున్నాయి. 1950లో నాటి కేంద్ర వ్యవసాయ, ఆహార మంత్రి కె.ఎం. మున్షీ ఈ కార్యక్రమాన్ని జాతీయ స్థాయిలో ప్రారంభించారు; రుతుపవనాలు మొదలయ్యే జూలై మొదటి వారాన్ని మొక్కలు నాటడానికి అనువైన సమయంగా ఎంచుకున్నారు. ఇందులో పాఠశాలలు, కళాశాలలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు, స్థానిక సంస్థలు వృక్షారోపణ డ్రైవ్లు నిర్వహిస్తాయి.
పర్యావరణ, అటవీ, వాతావరణ మార్పు మంత్రిత్వ శాఖ గ్రీన్ ఇండియా మిషన్ (GIM), నగర్ వన్ యోజన, కంపా (CAMPA) వంటి పథకాల ద్వారా పట్టణ, గ్రామీణ ప్రాంతాల్లో వృక్షారోపణను ప్రోత్సహిస్తోంది. తాజా ఇండియా స్టేట్ ఆఫ్ ఫారెస్ట్ రిపోర్ట్ (ISFR) ప్రకారం దేశ మొత్తం అటవీ విస్తీర్ణం 7.13 లక్షల చదరపు కి.మీ, ఇది దేశ భౌగోళిక విస్తీర్ణంలో 21.71%.
- వన మహోత్సవ్: జూలై 1-7 (వార్షిక వృక్షారోపణ వారోత్సవం) | జాతీయ స్థాయి ప్రారంభం: 1950, కె.ఎం. మున్షీ
- సంబంధిత పథకాలు: గ్రీన్ ఇండియా మిషన్ (GIM, 2015-16), నగర్ వన్ యోజన (2020), CAMPA (2018)
- ISFR ప్రకారం భారత అటవీ విస్తీర్ణం: 7.13 లక్షల చ.కి.మీ (21.71% భౌగోళిక విస్తీర్ణం)
- నేపథ్యం: 1947లో తొలి జాతీయ వృక్షారోపణ వారోత్సవం, ఎం.ఎస్. రంధావా చొరవతో
15. సౌర తుఫానుల థర్మల్ ప్రవర్తనపై కొత్త అధ్యయనం – ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ (IIA), బెంగళూరు; 29 ఏళ్ల డేటా విశ్లేషణ; అంతరిక్ష వాతావరణ అంచనా
సైన్స్ అండ్ టెక్నాలజీ విభాగం (DST) కింద పనిచేసే ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ (IIA), బెంగళూరుకు చెందిన శాస్త్రవేత్తలు ఇంటర్ప్లానెటరీ కరోనల్ మాస్ ఎజెక్షన్స్ (ICMEs) అనే భారీ సౌర విస్ఫోటనాలు సూర్యుడి నుండి భూమికి ప్రయాణించే సమయంలో ఉష్ణపరంగా ఎలా పరిణామం చెందుతాయనే దానిపై కొత్త అధ్యయనం చేపట్టారు. ఈ అధ్యయనం 1995 నుండి 2024 వరకు మూడు సౌర చక్రాలకు సంబంధించిన 29 ఏళ్ల డేటాను విశ్లేషించింది.
సౌర్యరాశి 1 AU (ఖగోళ యూనిట్) దూరంలో ఉన్నప్పుడు దాదాపు 45% మ్యాగ్నెటిక్ ఎజెక్టా వేడెక్కే లక్షణాలను చూపిస్తున్నట్లు అధ్యయనం తేల్చింది, ఇది సౌర గరిష్ఠ సమయంలో ఎక్కువగా కనిపిస్తుంది. ఈ పరిశోధన ఇంటర్నేషనల్ జర్నల్ మంత్లీ నోటీసెస్ ఆఫ్ ద రాయల్ ఆస్ట్రోనామికల్ సొసైటీ (MNRAS)లో ప్రచురితమైంది, ఇది భవిష్యత్తులో అంతరిక్ష వాతావరణ అంచనాలను మెరుగుపరచడంలో సహాయపడుతుంది, ఇది ఉపగ్రహాలు, జీపీఎస్, విద్యుత్ గ్రిడ్లపై ప్రభావం చూపే జియోమాగ్నెటిక్ తుఫానుల అంచనాకు కీలకం.
- అధ్యయనం నిర్వహించిన సంస్థ: ఇండియన్ ఇన్స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఆస్ట్రోఫిజిక్స్ (IIA), బెంగళూరు | DST కింద స్వతంత్ర సంస్థ
- అధ్యయన కాలం: 1995-2024 (29 ఏళ్లు) | సౌర చక్రాలు: 23, 24, 25 (ఆరంభ దశ)
- ప్రచురణ: మంత్లీ నోటీసెస్ ఆఫ్ ద రాయల్ ఆస్ట్రోనామికల్ సొసైటీ (MNRAS)
- ముఖ్యాంశం: ICMEల్లో 45% వేడెక్కే లక్షణాలు (1 AU వద్ద) | ప్రయోజనం: జియోమాగ్నెటిక్ తుఫాను అంచనా మెరుగుదల
🛡️ రక్షణ వ్యవహారాలు – Current Affairs 02 July 2026 Telugu
16. జనరల్ ధీరజ్ సేథ్ 31వ ఆర్మీ చీఫ్గా బాధ్యతలు – జూన్ 30, 2026; ‘VIJAY’ విజన్ ఆవిష్కరణ; జనరల్ ఉపేంద్ర ద్వివేది వారసత్వం
జనరల్ ధీరజ్ సేథ్ జూన్ 30, 2026న భారత సైన్యానికి 31వ చీఫ్ ఆఫ్ ఆర్మీ స్టాఫ్ (COAS)గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు, నాలుగు దశాబ్దాలకు పైగా సేవ తర్వాత పదవీ విరమణ చేసిన జనరల్ ఉపేంద్ర ద్వివేది స్థానంలో ఆయన బాధ్యతలు చేపట్టారు. బాధ్యతలు స్వీకరించిన అనంతరం ఆయన సైన్యాన్ని సాంకేతిక-ఆధారిత, భవిష్యత్-సిద్ధ దళంగా మార్చే వ్యూహాత్మక రోడ్మ్యాప్ను ‘VIJAY’ అనే ఎక్రోనింతో ఆవిష్కరించారు, ఇది ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ సాయుధ దళాలకు రూపొందించిన మార్గదర్శక సూత్రం.
‘V’ అంటే విజిలెన్స్ అండ్ రెడీనెస్ (అప్రమత్తత, సంసిద్ధత); ‘I’ అంటే ఇన్నోవేషన్ అండ్ ట్రాన్స్ఫర్మేషన్ (ఆవిష్కరణ, పరివర్తన); మిగిలిన అక్షరాలు జాయింట్నెస్ (త్రివిధ దళాల మధ్య సమన్వయం), స్వదేశీ సామర్థ్య అభివృద్ధి, సైనికుల సంక్షేమానికి ప్రాధాన్యతనిస్తాయి. జనరల్ సేథ్ ఆర్మర్డ్ కార్ప్స్ నుండి 7వ COAS, 2వ లాన్సర్స్ నుండి 3వ COAS. ఆయన ఇంతకుముందు వైస్ చీఫ్ ఆఫ్ ఆర్మీ స్టాఫ్, సదరన్ కమాండ్ జీవోసీ-ఇన్-సీగా సేవలందించారు.
- జనరల్ ధీరజ్ సేథ్: 31వ చీఫ్ ఆఫ్ ఆర్మీ స్టాఫ్ (జూన్ 30, 2026) | వారసత్వం: జనరల్ ఉపేంద్ర ద్వివేది
- వ్యూహాత్మక విజన్: ‘VIJAY’ (ప్రధాని మోదీ రూపొందించిన సూత్రం) | V-విజిలెన్స్, I-ఇన్నోవేషన్
- నేపథ్యం: ఆర్మర్డ్ కార్ప్స్ నుండి 7వ COAS | 2వ లాన్సర్స్ నుండి 3వ COAS | పూర్వ హోదా: వైస్ చీఫ్ ఆఫ్ ఆర్మీ స్టాఫ్
- ఆపరేషన్ సిందూర్లో నాయకత్వం కోసం UYSM పతకం అందుకున్నారు
17. లెఫ్టినెంట్ జనరల్ రాజేష్ పుష్కర్ సదరన్ కమాండ్ బాధ్యతలు – జూలై 1, 2026; పుణె ప్రధాన కార్యాలయం; లెఫ్టినెంట్ జనరల్ సందీప్ జైన్ వారసత్వం
లెఫ్టినెంట్ జనరల్ రాజేష్ పుష్కర్, AVSM, VSM జూలై 1, 2026న భారత సైన్యంలోని అత్యంత పురాతన కమాండ్లలో ఒకటైన సదరన్ కమాండ్కు జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్-ఇన్-చీఫ్ (GOC-in-C)గా బాధ్యతలు స్వీకరించారు. వైస్ చీఫ్ ఆఫ్ ఆర్మీ స్టాఫ్గా బాధ్యతలు చేపట్టిన లెఫ్టినెంట్ జనరల్ సందీప్ జైన్ స్థానంలో ఆయన నియమితులయ్యారు. నేషనల్ డిఫెన్స్ అకాడమీ పూర్వ విద్యార్థి అయిన పుష్కర్ డిసెంబర్ 1988లో 74వ ఆర్మర్డ్ రెజిమెంట్లో కమిషన్ పొందారు.
ఆపరేషన్ సిందూర్ సమయంలో 2 కార్ప్స్కు జనరల్ ఆఫీసర్ కమాండింగ్గా వ్యూహాత్మక నాయకత్వం అందించారు. పశ్చిమ సెక్టార్లో ఆర్మర్డ్ రెజిమెంట్, ఇండిపెండెంట్ ఆర్మర్డ్ బ్రిగేడ్, ఇన్ఫాంట్రీ డివిజన్, ప్రధాన స్ట్రైక్ కార్ప్స్కు నాయకత్వం వహించారు. భూటాన్లో భారత సైనిక శిక్షణా బృందం (IMTRAT), మాస్కోలో రక్షణ-సైనిక అటాచీగా అంతర్జాతీయ అనుభవం కూడా ఆయనకు ఉంది. సదరన్ కమాండ్ ప్రధాన కార్యాలయం మహారాష్ట్రలోని పుణెలో ఉంది.
- లెఫ్టినెంట్ జనరల్ రాజేష్ పుష్కర్: సదరన్ కమాండ్ GOC-in-C (జూలై 1, 2026) | ప్రధాన కార్యాలయం: పుణె
- వారసత్వం: లెఫ్టినెంట్ జనరల్ సందీప్ జైన్ (వైస్ చీఫ్ ఆఫ్ ఆర్మీ స్టాఫ్గా బదిలీ)
- కమిషన్: డిసెంబర్ 1988, 74వ ఆర్మర్డ్ రెజిమెంట్ | ఆపరేషన్ సిందూర్లో 2 కార్ప్స్ నాయకత్వం
- అంతర్జాతీయ అనుభవం: భూటాన్ (IMTRAT), మాస్కో రక్షణ అటాచీ (అర్మేనియా, బెలారస్లకూ గుర్తింపు)
18. భారత్-జపాన్ రక్షణ సహ-అభివృద్ధి ఒప్పందం – జూలై 2, 2026; 16వ వార్షిక సదస్సు; UNICORN మాస్ట్ నౌకా యాంటెన్నా
భారత్, జపాన్ జూలై 2, 2026న న్యూఢిల్లీలో జరిగిన 16వ భారత్-జపాన్ వార్షిక సదస్సులో తమ తొలి రక్షణ సహ-అభివృద్ధి ఒప్పందంపై సంతకాలు చేశాయి. ఈ ఒప్పందం నౌకా వేదికల కోసం “యూనికార్న్” అని పిలిచే నేవల్ రేడియో యాంటెన్నా (UNICORN మాస్ట్) సహ-అభివృద్ధిని కవర్ చేస్తుంది. UNICORN అంటే యూనిఫైడ్ కాంప్లెక్స్ రేడియో యాంటెన్నా, ఇది బహుళ యాంటెన్నాలను ఒకే నిర్మాణంలోకి అనుసంధానించి యుద్ధనౌకల స్టెల్త్ లక్షణాలను మెరుగుపరుస్తుంది.
ఈ ఒప్పందాన్ని ప్రధాన మంత్రి నరేంద్ర మోదీ, జపాన్ ప్రధాన మంత్రి సనాయె తకాయిచి ప్రకటించారు. UNICORN మాస్ట్ కోసం మెమోరాండం ఆఫ్ ఇంప్లిమెంటేషన్ను నవంబర్ 2024లో టోక్యోలోని భారత రాయబార కార్యాలయంలో సంతకం చేశారు. ఈ సదస్సులో కృత్రిమ మేధ, ఆర్థిక భద్రత, కీలక ఖనిజాలు, ఆరోగ్య సంరక్షణ, ఇంధనంపైనా చర్చించారు.
- భారత్-జపాన్ రక్షణ సహ-అభివృద్ధి ఒప్పందం: జూలై 2, 2026 | న్యూఢిల్లీ | 16వ వార్షిక సదస్సు
- ప్రాజెక్టు: UNICORN మాస్ట్ (యూనిఫైడ్ కాంప్లెక్స్ రేడియో యాంటెన్నా) – నౌకా వేదికల కోసం
- ప్రకటించినవారు: ప్రధాని నరేంద్ర మోదీ, జపాన్ ప్రధాని సనాయె తకాయిచి
- MoI సంతకం: నవంబర్ 2024, టోక్యోలోని భారత రాయబార కార్యాలయంలో | సదస్సు అంశాలు: AI, ఆర్థిక భద్రత, కీలక ఖనిజాలు
🌾 ఆంధ్రప్రదేశ్ వార్తలు – APPSC కోసం Current Affairs 02 July 2026 Telugu
19. భారత్ తొలి ప్రైవేట్ PinS హెలికాప్టర్ అప్రోచ్ – ఉండవల్లి హెలిప్యాడ్, ఆంధ్రప్రదేశ్; జూలై 1, 2026; AAI అభివృద్ధి; DGCA ఆమోదం
భారత్ జూలై 1, 2026న హెలికాప్టర్ కార్యకలాపాల కోసం తొలి ప్రైవేట్ పాయింట్-ఇన్-స్పేస్ (PinS) ఇన్స్ట్రుమెంట్ అప్రోచ్ ప్రొసీజర్ను ఆమోదించింది. ఆంధ్రప్రదేశ్లోని ఉండవల్లి హెలిప్యాడ్ కోసం ఈ విధానాన్ని భారత విమానాశ్రయాల ప్రాధికార సంస్థ (AAI) రూపొందించగా, డైరెక్టరేట్ జనరల్ ఆఫ్ సివిల్ ఏవియేషన్ (DGCA) క్లియరెన్స్ ఇచ్చింది. ఇది సంప్రదాయ ఇన్స్ట్రుమెంట్ ల్యాండింగ్ వ్యవస్థలు లేని హెలిప్యాడ్ల వద్ద ఉపయోగించే శాటిలైట్-ఆధారిత హెలికాప్టర్ అప్రోచ్ ప్రొసీజర్.
ఇది గ్లోబల్ నావిగేషన్ శాటిలైట్ సిస్టమ్ సాంకేతికతను వినియోగించి, తక్కువ దృశ్యమానత పరిస్థితుల్లో, గ్రౌండ్-బేస్డ్ నావిగేషన్ ఎయిడ్స్ అందుబాటులో లేని ప్రాంతాల్లో హెలికాప్టర్ కార్యకలాపాలకు మద్దతు ఇస్తుంది. అత్యవసర వైద్య సేవలు, విపత్తు సహాయం, పర్యాటకం, ఆఫ్షోర్ కార్యకలాపాలు, ప్రాంతీయ అనుసంధానంలో ఈ తరహా PinS ప్రొసీజర్లు కీలకంగా ఉపయోగపడతాయి. దేశంలో ఇలాంటి తొలి క్లియరెన్స్ ఉండవల్లి హెలిప్యాడ్కు లభించింది.
- భారత్ తొలి ప్రైవేట్ PinS హెలికాప్టర్ అప్రోచ్: ఉండవల్లి హెలిప్యాడ్, ఆంధ్రప్రదేశ్ | ఆమోదం: జూలై 1, 2026
- రూపకల్పన: భారత విమానాశ్రయాల ప్రాధికార సంస్థ (AAI) | క్లియరెన్స్: DGCA
- PinS: పాయింట్-ఇన్-స్పేస్ ఇన్స్ట్రుమెంట్ అప్రోచ్ ప్రొసీజర్ | సాంకేతికత: గ్లోబల్ నావిగేషన్ శాటిలైట్ సిస్టమ్ (GNSS)
- ప్రయోజనాలు: అత్యవసర వైద్యం, విపత్తు సహాయం, పర్యాటకం, ఆఫ్షోర్ కార్యకలాపాలు, ప్రాంతీయ అనుసంధానం
🏵️ తెలంగాణ వార్తలు – TGPSC కోసం Current Affairs 02 July 2026 Telugu
20. తెలంగాణలో సదరన్ బర్డ్వింగ్ సీతాకోకచిలుక తొలిసారి నమోదు – జూన్ 27, 2026; అమ్రాబాద్ టైగర్ రిజర్వ్; ట్రాయిడిస్ మైనోస్; కర్ణాటక రాష్ట్ర సీతాకోకచిలుక
జూన్ 27, 2026న తెలంగాణలోని అమ్రాబాద్ టైగర్ రిజర్వ్లో సదరన్ బర్డ్వింగ్ (శాస్త్రీయ నామం: ట్రాయిడిస్ మైనోస్) సీతాకోకచిలుక తొలిసారిగా నమోదైంది. ఇది దక్షిణ భారతదేశానికి, ప్రధానంగా పశ్చిమ కనుమలకు చెందిన స్థానిక జాతి. పాపిలియోనిడే కుటుంబానికి చెందిన ఈ సీతాకోకచిలుక సహ్యాద్రి బర్డ్వింగ్గా కూడా పిలువబడుతుంది, కేరళ, కర్ణాటక, తమిళనాడు, మహారాష్ట్రలోని కొన్ని ప్రాంతాల్లో అటవీ ఆవాసాల్లో కనిపిస్తుంది.
భారత్లో రెండో అతిపెద్ద సీతాకోకచిలుక జాతిగా గుర్తింపు పొందిన సదరన్ బర్డ్వింగ్ను కర్ణాటక తన రాష్ట్ర సీతాకోకచిలుకగా ప్రకటించింది. IUCN రెడ్ లిస్ట్లో దీన్ని “లీస్ట్ కన్సర్న్” కేటగిరీలో వర్గీకరించారు. అమ్రాబాద్ టైగర్ రిజర్వ్ నల్లమల కొండల్లో ఉంది, ఇది తెలంగాణ, ఆంధ్రప్రదేశ్లలో తూర్పు కనుమల ప్రాంతంలో భాగం. తెలంగాణలో ఈ జాతి కనిపించడం తొలిసారి కావడంతో ఇది జీవవైవిధ్య పరిశోధకులకు ప్రాముఖ్యత సంతరించుకుంది.
- సదరన్ బర్డ్వింగ్: తెలంగాణలో తొలి నమోదు (జూన్ 27, 2026) | ప్రాంతం: అమ్రాబాద్ టైగర్ రిజర్వ్, నల్లమల కొండలు
- శాస్త్రీయ నామం: ట్రాయిడిస్ మైనోస్ | కుటుంబం: పాపిలియోనిడే | ఇతర పేరు: సహ్యాద్రి బర్డ్వింగ్
- హోదా: భారత్లో రెండో అతిపెద్ద సీతాకోకచిలుక | కర్ణాటక రాష్ట్ర సీతాకోకచిలుక
- IUCN హోదా: లీస్ట్ కన్సర్న్ | సాధారణ పరిధి: పశ్చిమ కనుమలు (కేరళ, కర్ణాటక, తమిళనాడు, మహారాష్ట్ర)